Logo konvib-312

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

Bijen dood vóór de kast

Van: Roger Willemsen [mailto:rogerwillemsen bij hotmail.com]
Verzonden: woensdag 24 juni 2009 16:34
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: [bijen] Bijensterfte

Vrienden imkers,
Ik heb 5 productievolken, ze staan op 3 rompen simplex en vliegen alle 5 zeer goed.
Een 14 tal dagen geleden kom ik in de hal en voor 1 kast liggen een massa dode bijen. Er kropen ook nog wat levende bijen tussen.
Op zo'n moment sta je versteld, ik dacht direct aan vergiftiging door het ondoordacht bespuiten tegen insecten ergens te velde.
Ik heb de slachtoffers opgeruimd en wachtte bang af.
De volgende dag lagen er vlak voor die zelfde kast een grote pollepel dode bijen en er kropen weer nog stervende tussen. Verder in de tuin vind ik geen rond kruipende bijen.
Het viel mij op dat er slechts 1 kast getroffen was en dat de vliegspleet (de volle breedte van de kast) vol zat met lullende bijen. Af en toe viel er een op de grond en die bleef daar doelloos bij de andere rondkruipen.
De kast vliegt goed, er is veel broed in alle stadia maar er zijn wel een aantal lege cellen tussen. In de honingzolder zit maar een drietal ramen met wat open honing.
Dat ze verhongerden leek me onmogelijk in deze tijd maar aangezien ik toch geen oogst mag verwachten van deze kast heb ik ze 4 dagen na elkaar 1 dl suikerwater gegeven. Er kwam geen verandering.
Ik ben dan de stervende bijen gaan bekijken met een loupe. Ik vond er één waarvan de vleugels op het einde er versleten uitzagen, enkele met een zwart achterlijf en al de andere zagen er normaal uit.
Om HET grote probleem uit te sluiten heb ik die kast berookt met oxaalzuur zoals ik het in december doe. De volgende dag vond ik 2 mijten en vandaag 1 mijt.
Het aantal dode bijen is nu wel sterk verminderd, vandaag lag er nog ongeveer een kwart pollepel.

Is er iemand die dat ook al mee gemaakt heeft?
Wat kan de oorzaak zijn van zo'n grote sterfte in maar 1 kast?
Heb ik goed gehandeld of ben ik iets uit het oog verloren?
Is dit een normaal verloop bij vergiftiging?

Alle goede raad en opmerkingen worden in dank aanvaard.

Met imkersgroeten,
Roger.

Van: Erik Goris [mailto:erik.jjm.goris bij telenet.be]
Verzonden: woensdag 24 juni 2009 18:59
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Beste Roger,

Verleden jaar had ik een groot aantal volken uitgewinterd. Deze waren naar mijn gevoel niet echt sterk, maar toen ik op de appeldracht toe kwam, waar ook nog andere imkers met hun volken aanwezig waren mocht ik niet klagen als ik ze met die volken vergeleek.

Deze volken hebben een goede oogst opgebracht. Tot in juni me het zelfde voorkwam als watje beschreef. Ik zag mijn volken weg kwijnen tot er niets meer aanwezig was. Er zat broed in de kasten, stuifmeel en voedsel. Op deze wijze heb ik er een aantal verloren en de andere waren er niet beter aan toe.

We hebben stalen van deze volken laten onderzoeken en kwamen tot de ontdekking dat we met een Nosema besmetting graad drie zaten. In volle zomer met stuifmeel en voldoende eten in de kasten. De vraag drong zich op of dit niet Nosema  Serana zou kunnen zijn. Dit hebben we niet verder laten onderzoeken gezien de kostprijs.

Wat we wel hebben gedaan: De resterende volken direct een nieuwe koningin gegeven. Verse waswafel en gaan voederen met siroop die zuur gemaakt is. Nosema gedijd niet goed in een zure omgeving. Gezien ook honing zuur is en een zuur klimaat in de darm veroorzaakt, werkt dit remmend op de ontwikkeling van de nosema.

Daarnaast is er ook nog een preparaat dat is gemaakt van plantenextracten en dat de Nosema als de Nosema  Serana afremt in zijn ontwikkeling. Dit preparaat is niet schadelijk, noch voor de bij, noch voor de mens.

Ik zou je aanraden om eens te laten controleren of er geen Nosema in het spel is. Zou dat zo zijn, neem dan eens terug contact op.

Een aanrader is om vanaf nu te beginnen met bijvoederen met kunststuifmeel. Dit om de bijen goed in conditie te houden en om een sterk wintervolk voor te bereiden.

MVG

Erik Goris

PS: intussen zitten mijn volken terug zeer gezond.

Van: Ghislain De Roeck [mailto:gderoeck bij euphonynet.be]
Verzonden: woensdag 24 juni 2009 20:11
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Dag Roger en allen,

En toch denk ik dat je met honger rekening moet houden, Roger.
In mei en juni tot vóór kort waren er heel slechte weken voor de bijen op dat vlak.
En het beeld dat je schetst, stemt met dat van door honger stervende bijen overeen.
Dat er nu wat open honing in het hoogsel zit, heeft wellicht met het recente goede weer  te maken.
Ik denk dat het voor nosema apis te laat is en voor virussen te vroeg (zeker als er zo weinig mijten in het volk zitten).
Nosema ceranae kan het hele jaar door, maar de kans is groot dat er dan ook andere volken zouden door aangetast zijn (zeker is dat dus niet).
Als je blijft voeden en de sterfte stopt, moet je er mijn inziens van uit gaan dat het om honger ging.
Hoop dat je zorgen weldra achter de rug zijn!
Beste groetjes,

Ghislain.

Van: Julien Maes [mailto:julien.maes.eik bij telenet.be]
Verzonden: woensdag 24 juni 2009 20:29
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: Re: [bijen] Bijensterfte

Beste Roger en Ghislain,

Ik las eerst het antwoord van Roger, zat even na te denken en nam het besluit : Die kast vanavond nog vernietigen.
Dan las ik het bericht van Ghislain en zal ze 5 dagen voederen en als het niet veel beter is zal ik een beslissing nemen rekening houdend met mogelijke andere raadgevingen.
Ik ben bang dat de andere kasten ook besmet zouden raken.
Roger en Ghislain hartelijk bedankt voor uw opmerkingen. Waarschijnlijk komen er nog wel raadgevingen maar ik ga nu alle dode bijen verbranden.

MVG, Roger

Van: Agso nv - Erik Goris [mailto:erik.goris bij agso.be]
Verzonden: woensdag 24 juni 2009 23:34
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Beste Roger,

Het idee dat je volk niet genoeg eten had lijkt me ook aannemelijk. Probeer inderdaad eerst eens of ze er met voederen door komt.
Maar laat de dode bijen toch controleren.(dat kan bij een assistent dierenarts in je buurt, van elke kast een staal van een tien tal bijen binnen brengen) Indien je een besmetting zou hebben bestaat de kans dat de andere volken die ook heeft opgedaan.

Nu kan je preventief optreden, als de andere volken het zelfde zou overkomen dan is het ook voor hen misschien te laat.

MVG

Erik Goris

Van: Ludo De Clercq [mailto:ludo.de.clercq bij skynet.be]
Verzonden: donderdag 25 juni 2009 1:42
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Dag Roger,

Naar ik hoor is een probaat middel tegen Nosema hexamethylenetetramine (= Hexamine, Methenamine, Urotropine, te kopen bij de apotheek of een leverancier van chemicalien, Acros bvb 99% 17.7 Euro/kg in 2007). Dit ontbindt in de darm met vorming van formaldehyde, die (helaas) de hele darmflora afdoodt, inclusief de Nosema.
Toegepast op mensen (in dosis van 50-100 gram ineens, LD50 rat is 9.2 g/kg) leidt dit tot enkele dagen diarree, en mits nuttigen van wat yoghurt e.d. herstelt de darmflora wel.
Onze bijen hebben een eenvoudiger darmstelsel, en verdragen deze behandeling beter. Dosis 10 gram in een liter stroop per volk. Wordt door sommigen die ik ken preventief met de laatste dosis inwintering gegeven. Niet toe te passen op volken waarvan ge direct honing wenst te oogsten, maar dat kan wegens de stroop toch niet. Wachttijd is zeer kort (ontbindt in waterig midden binnen enkel dagen), dus als het volk herstelt kan het weer in productie gaan.

Persoonlijk vind ik dat dit tot de paardenmiddelen behoort, dus zelf zou ik het slechts in noodgevallen overwegen (zoals gij hier schijnt te beleven), maar zeker niet preventief.

Heeft iemand persoonlijk ervaring met het gebruik van dit product? Eventueel betere gegevens over de dosering?

Beste groeten,

Ludo

Van: Agso nv - Erik Goris [mailto:erik.goris bij agso.be]
Verzonden: vrijdag 26 juni 2009 11:35
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Beste collega's,

In aansluiting met wat Ghislain schreef over het tekort aan voeding en mijn eigen praktische ervaring ben wil ik toch nog het een en het ander kwijt.

Zoals we allemaal weten hebben bijen zo'n +-40 kg stuifmeel per volk nodig per jaar. Wie 10 volken heeft is dat 400 kg. Dat is gemiddeld voor 10 kasten -+ 2 kg per dag.

In het voorjaar en het najaar zijn de behoeften lager, in het hoogseizoen bij goede dragen veel hoger, het gaat hier over gemiddelden. Bijgevolg licht in periodes dat de broedbol stevig ontwikkeld is, de behoefte veel hoger.

In een doos van 50cmx50cmx50cm gaat ongeveer 25kg stuifmeel. Dat wil zeggen dat 10 volken zo'n 16 dozen nodig hebben!!! Dit om even het volume dat de bijen nodig hebben te schetsen.

Soms hoor ik imkers zeggen: , "ja maar er zit genoeg stuifmeel in mijn kast, ze hebben genoeg voorraad."

De realiteit is echter anders.   1 vierkante dm stuifmeelraad aan beide kanten gevuld bevat ongeveer 1.25gr stuifmeel. Om bij een goede broedontwikkeling een week te overbruggen bij slecht weer, hebben de bijen  meer dan 2 kg stuifmeel nodig. Dat wil zeggen 16 vierkante dm stuifmeel. (een simplexraam is 6 vierkante dm) Dat is 2.6 volle simplexramen stuifmeel zonder voederkrans. In heel veel gevallen komen we daar niet meer aan toe. In het volle seizoen met goede dracht zal dat misschien nog lukken, maar tussen de lente dracht en de zomerdracht ontstaat er in de meeste streken van dit land problemen. Daar de zomerdracht in veel streken ook niet zo veel meer voorstelt, kan het niet anders dat de volken kleiner worden bij gebrek aan voldoende stuifmeel en dat ze zelfs verzwakken.

Hier ligt een deel van de oorzaak dat  er niet volwaardige winterbijen kunnen ontwikkeld worden en dat er sterfte optreed. Immers verzwakte bijen hebben niet voldoende weerstand tegen ziektes. Net als bij mensen sterven de meeste verzwakte eerst. Dit is de reden waarom er in de derde wereld landen zoveel sterfte is. (ondervoeding en gebrek aan hygiëne)

Conclusie. We moeten beter voldoen aan de behoefte aan stuifmeel. Dat kan door aan te planten, maar veel imkers hebben dit niet in de hand.
Er is nog een andere oplossing, en dat is bij voederen met een stuifmeel vervanger.

Een goede stuifmeel vervanger benaderd zo goed mogelijk het natuurlijk stuifmeel. (soja doet dit niet en bevat zelfs giftige stoffen voor de bijen)

Deze stuifmeel vervanger bestaat en is reeds geruime tijd op de Belgische markt: Feedbee. Alleen de meeste imkers kennen hem niet, of zijn zich niet bewust van de voedingsproblemen die onze bijen treft.

Feedbee, bevat geen dierlijke eiwitten, en is gemaakt van uitsluitend plantaardige bestanddelen. Er zijn geen genetisch gemanipuleerde gewassen in gebruikt.

Wetenschappelijke studies in o.a. Hongarije, Duitsland,  Oostenrijk... hebben aangetoond dat de bijen dit product goed opnemen, een betere broed ontwikkeling ontstaat, Dat de bijen gezond blijven waardoor ze beter bestand zijn tegen de druk van ziektes, zelfs tegen de druk van Varoa.

Daarbij dient men om de 6 weken 1 kg Feedbee per kast bij te voederen.

MVG

Erik Goris

Van: Roger Willemsen [mailto:rogerwillemsen bij hotmail.com]
Verzonden: maandag 29 juni 2009 12:11
Aan: Forum bijen
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Hallo imkers,

Ik zie het niet meer zitten.
Sedert ik nosema vermoed heb ik uren informatie op het internet gezocht en gevonden.
Ik heb ook naar een assistent dierenarts gezocht en niet gevonden behalve bij de Limburgse imkers waar ik een duidelijk plan vond. Proficiat! Maar niet bruikbaar voor mij want ik woon in de provincie Antwerpen.
De congres dagen in Gent leken mij ook niet geschikt en een staal naar Brussel sturen is voor mij een brug te ver.
Ik ben naar een plaatselijke dierenarts geweest die me graag wou helpen. Hij heeft op het internet naar inlichtingen gezocht en we hebben samen door de microscoop gekeken maar vonden niet het beeld zoals het in de boekjes staat.
Ook het maandblad heb ik doorsnuffeld en gevonden dat mijn situatie bijna hopeloos is. In de bijlage staan 2 foto's, volgens mij ziet er dat niet goed uit. En .. het ergste van al er zijn nog 2 kasten bij gekomen waar bijen doellos op de grond lopen maar er sterven er niet veel.

gez_bijen dood voor de kast_1

gez_bijen dood voor de kast_2

 Ik heb de kast die eerst besmet was wat gevoerd en een halve liter zure siroop gegeven.
In de mail van Ludo De Clercq staat dat hexamethylenetetramine werkzaam zou zijn. Heeft er iemand ervaring mee? Als er kans is op verbetering wil ik het graag proberen zeker op die ene kast waar ik toch niet kan van slingeren. Mag ik het ook toepassen op de kasten waar ik wel ga van slingeren?
Eric Goris heeft met hetzelfde probleem te kampen gehad. Hij heeft gevoerd met zure siroop en alles op nieuwe wafels gezet, nu zijn de volken terug in orde. Mijn vraag is : Hoe moet ik dat nu in praktijk omzetten, ik heb geen moeren en wil eerst slingeren.
Mijn grootste probleem is hoe mijn bijen die besmetting hebben kunnen oplopen. Hier is stuifmeel van als het eerste wilgenkatje zich laat zien tot de klimop uitgebloeid is.

Alle goede raad is welkom en op voorhand bedankt.

Met droevige groeten,
Roger.

Van: Ghislain De Roeck [mailto:gderoeck bij euphonynet.be]
Verzonden: maandag 29 juni 2009 14:13
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Dag Roger en allen,

Hoe zeker ben je van je diagnose?
Hoeveel darmen heb je onderzocht?
De darm van foto 2 is duidelijk erg aangetast door nosemose, die van foto 1 is dat minder, maar toch.
Zijn de meeste darmen die je zag wit of glasachtig?
Ging het om vliegbijen?
Vliegbijen zijn doorgaans meer aangetast door de ziekte dan jonge bijen.
Het is dus zeker geen gek idee om je kasten te verplaatsen en de jonge bijen te verzorgen. Er bestaan een paar producten voor die je in de handel in België vindt (zie: http://www.konvib.eu/gezondheid/nosema-apis.html).
Protofil en Api Herb zijn erbij.
Met hexamethylenetetramine heb ik geen ervaring, trouwens ook niet met Protofil en Api Herb.
Vroeger werd nosemose hier bestreden met Fumidil B.
In een paar Europese landen (Spanje, Verenigd Koninkrijk) wordt het middel nog gebruikt, weze het illegaal.
In Amerika gebruiken ze volop fumagilline, een variant van Fumidil B, daar mag het volgens de wet.
Het antibiotica mag vooral niet in de honing terechtkomen!
Kruipende bijen kunnen ook wijzen op virussen.
Dan moet je denken aan je varroabestrijding.
Wanneer deed je die aan het einde van vorig seizoen en met welk product?
Hoe later je behandelt, hoe groter het risico op virusinfecties.
Varroa is namelijk een overdrachtmiddel voor virussen.
Hoe meer varroa, hoe meer virussen dus en zeker niet enkel het virus van de vervormde vleugels.
Aan virussen is weinig te doen, de weerstand moet binnen gehaald worden via het stuifmeel (ook voor nosemose normaliter).
Maar daar is bij jou blijkbaar geen gebrek aan.
Voor de ziektedienst in Antwerpen moet je terecht kunnen bij Julien De Dapper (juliendedapper bij telenet.be), minstens voor het adres van jouw assistent.
Het is jammer dat de Gezondheidsdienst zijn rol niet goed vervult, maar daar gaan we nu niet over zeuren, hé.
Niet opgeven, Roger, wat bij Erik lukte, moet ook bij jou kunnen.
Goede moed en succes,

Ghislain.

Van: Agso nv - Erik Goris [mailto:erik.goris bij agso.be]
Verzonden: maandag 29 juni 2009 14:46
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Roger en Allen,

We hebben Api Herb in voorraad.

Met dit middel kunnen de bijen worden behandeld, maar dan moet je er vlug bij zijn.
een ander probleem is, dat bijen die nosema hebben niet goed meer siroop opnemen. Daarbij kan het helpen om ze te bestuiven met de planten besproeier. De bijen gaan dan elkaar af likken en op deze wijze toch het product opnemen.

Erik Goris

Van: Roger Willemsen [mailto:rogerwillemsen bij hotmail.com]
Verzonden: maandag 29 juni 2009 15:55
Aan: Forum bijen
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Ghislain,

Ik heb op het door u gemelde adres van julien dedapper geklikt maar die mail wordt door de server geweigerd en kan niet verstuurd worden. Misschien zit er een fout in, heb je soms nog een ander adres? Ik wil mijn bijen zo vlug mogelijk laten onderzoeken.

Alvast bedankt voor uw moeite,
Roger

Van: Hans Laevens [mailto:hans.laevens bij skynet.be]
Verzonden: maandag 29 juni 2009 15:56
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Beste Roger,

Ik heb een tijdje het forum niet meer van nabij gevolgd , vandaar mijn late antwoord.

Ik stuur je in bijlage een artikel (Nota van de redactie: op aanvraag te bekomen bij de moderator) waarin een onderzoek beschreven staat over de werking van thymol tegenover Nosema. Ik heb zelf geen ervaring met het voederen van thymol in een siroop oplossing, zoals het in het artikel gebeurd , maar sedert ik het artikel las, geef ik elke bijenkast een zomerbehandeling met Thymovar (uiteraard om varroa te bestrijden) maar ook omdat ik hoop dat er (tijdelijk) voldoende thymoldampen in de wintervoeding opgenomen worden waardoor de bijen, die de wintervoeding opnemen, ook voldoende thymol  opnemen om de Nosema infectiedruk naar beneden te halen. Of mijn hypothese klopt, weet ik niet. Maar voorlopig heb ik nog geen last gehad van Nosema.

Of het verdampen van thymol ook effect heeft in de acute fase van de ziekte (wanneer het volk al verzwakt is en symptomen vertoont) weet ik ook niet. Het is misschien de moeite waard om het te proberen.

Alle succes en groeten,

Hans

Van: Ghislain De Roeck [mailto:gderoeck bij euphonynet.be]
Verzonden: maandag 29 juni 2009 16:25
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Het is nochtans het e-mailadres zoals het in het maandblad staat, Roger.
Dit is zijn telefoonnummer, zal misschien nog beter helpen: 014-85.06.45.
Beste groetjes,

Ghislain.

NB. In wat oudere documentatie die ik hier heb, staat de naam van de verantwoordelijke van de gezondheidsdienst voor Antwerpen: Clement Neeckx, neeckx.clement bij skynet.be, tel. Tel: 014-63.33.12, hij woont in Merksplas.

Van: Roger Willemsen [mailto:rogerwillemsen bij hotmail.com]
Verzonden: maandag 29 juni 2009 16:39
Aan: Forum bijen
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Naar neekx heb ik enkele dagen geleden al een mail gestuurd. Ik zal eens telefoneren.

Groeten,
Roger

Van: Toon Jacobs [mailto:toon.jacobs bij telenet.be]
Verzonden: maandag 29 juni 2009 18:05
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Dag Roger,

In bijlage een afschrift van het vademecum van de Koninklijke Vlaamse Imkersbond 2008 met postcodes en hun daaronder ressorterende assistenten van de provincie Antwerpen.
Indien de betrokken assistent van uw gebied niet reageert laat dan maar iets weten.  014/723147 of  0498/756979 om er te proberen een oplossing aan te geven.

Groeten,
Toon

Van: Agso nv - Erik Goris [mailto:erik.goris bij agso.be]
Verzonden: dinsdag 30 juni 2009 14:00
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

L.S.

In aanvulling de website waar nog meer informatie over het bijvoederen van stuifmeel vervanger te vinden is.

http://www.feedbee.be/

MVG

Erik Goris