Logo konvib-312

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

Bijensterfte door herbiciden

Van: Roger Willemsen [mailto:rogerwillemsen bij hotmail.com]
Verzonden: woensdag 24 juni 2009 16:34
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: [bijen] Bijensterfte

Vrienden imkers,
Ik heb 5 productievolken, ze staan op 3 rompen simplex en vliegen alle 5 zeer goed.
Een 14 tal dagen geleden kom ik in de hal en voor 1 kast liggen een massa dode bijen. Er kropen ook nog wat levende bijen tussen.
Op zo'n moment sta je versteld, ik dacht direct aan vergiftiging door het ondoordacht bespuiten tegen insecten ergens te velde.
Ik heb de slachtoffers opgeruimd en wachtte bang af.
De volgende dag lagen er vlak voor die zelfde kast een grote pollepel dode bijen en er kropen weer nog stervende tussen. Verder in de tuin vind ik geen rond kruipende bijen.
Het viel mij op dat er slechts 1 kast getroffen was en dat de vliegspleet (de volle breedte van de kast) vol zat met lullende bijen. Af en toe viel er een op de grond en die bleef daar doelloos bij de andere rondkruipen.
De kast vliegt goed, er is veel broed in alle stadia maar er zijn wel een aantal lege cellen tussen. In de honingzolder zit maar een drietal ramen met wat open honing.
Dat ze verhongerden leek me onmogelijk in deze tijd maar aangezien ik toch geen oogst mag verwachten van deze kast heb ik ze 4 dagen na elkaar 1 dl suikerwater gegeven. Er kwam geen verandering.
Ik ben dan de stervende bijen gaan bekijken met een loupe. Ik vond er één waarvan de vleugels op het einde er versleten uitzagen, enkele met een zwart achterlijf en al de andere zagen er normaal uit.
Om HET grote probleem uit te sluiten heb ik die kast berookt met oxaalzuur zoals ik het in december doe. De volgende dag vond ik 2 mijten en vandaag 1 mijt.
Het aantal dode bijen is nu wel sterk verminderd, vandaag lag er nog ongeveer een kwart pollepel.

Is er iemand die dat ook al mee gemaakt heeft?
Wat kan de oorzaak zijn van zo'n grote sterfte in maar 1 kast?
Heb ik goed gehandeld of ben ik iets uit het oog verloren?
Is dit een normaal verloop bij vergiftiging?

Alle goede raad en opmerkingen worden in dank aanvaard.

Met imkersgroeten,
Roger.

From: Erik Goris
To: bijen bij cari.be
Sent: Wednesday, June 24, 2009 6:58 PM
Subject: RE: [bijen] Bijensterfte

Beste Roger,

Verleden jaar had ik een groot aantal volken uitgewinterd. Deze waren naar mijn gevoel niet echt sterk, maar toen ik op de appeldracht toe kwam, waar ook nog andere imkers met hun volken aanwezig waren mocht ik niet klagen als ik ze met die volken vergeleek.

Deze volken hebben een goede oogst opgebracht. Tot in juni me het zelfde voorkwam als watje beschreef. Ik zag mijn volken weg kwijnen tot er niets meer aanwezig was. Er zat broed in de kasten, stuifmeel en voedsel. Op deze wijze heb ik er een aantal verloren en de andere waren er niet beter aan toe.

We hebben stalen van deze volken laten onderzoeken en kwamen tot de ontdekking dat we met een Nosema besmetting graad drie zaten. In volle zomer met stuifmeel en voldoende eten in de kasten. De vraag drong zich op of dit niet Nosema  Serana zou kunnen zijn. Dit hebben we niet verder laten onderzoeken gezien de kostprijs.

Wat we wel hebben gedaan: De resterende volken direct een nieuwe koningin gegeven. Verse waswafel en gaan voederen met siroop die zuur gemaakt is. Nosema gedijd niet goed in een zure omgeving. Gezien ook honing zuur is en een zuur klimaat in de darm veroorzaakt, werkt dit remmend op de ontwikkeling van de nosema.

Daarnaast is er ook nog een preparaat dat is gemaakt van plantenextracten en dat de Nosema als de Nosema  Serana afremt in zijn ontwikkeling. Dit preparaat is niet schadelijk, noch voor de bij, noch voor de mens.

Ik zou je aanraden om eens te laten controleren of er geen Nosema in het spel is. Zou dat zo zijn, neem dan eens terug contact op.

Een aanrader is om vanaf nu te beginnen met bijvoederen met kunststuifmeel. Dit om de bijen goed in conditie te houden en om een sterk wintervolk voor te bereiden.

MVG

Erik Goris

PS: intussen zitten mijn volken terug zeer gezond.

Van: Julien Maes [mailto:julien.maes.eik bij telenet.be]
Verzonden: woensdag 24 juni 2009 20:29
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: Re: [bijen] Bijensterfte

Beste Roger en Ghislain,

Ik las eerst het antwoord van Roger, zat even na te denken en nam het besluit : Die kast vanavond nog vernietigen.
Dan las ik het bericht van Ghislain en zal ze 5 dagen voederen en als het niet veel beter is zal ik een beslissing nemen rekening houdend met mogelijke andere raadgevingen.
Ik ben bang dat de andere kasten ook besmet zouden raken.
Roger en Ghislain hartelijk bedankt voor uw opmerkingen. Waarschijnlijk komen er nog wel raadgevingen maar ik ga nu alle dode bijen verbranden.

MVG, Roger

From: Agso nv - Erik Goris [mailto:erik.goris bij agso.be]
Sent: Wednesday, June 24, 2009 11:34 PM
To: bijen bij cari.be
Subject: RE: [bijen] Bijensterfte

Beste Roger,

Het idee dat je volk niet genoeg eten had lijkt me ook aannemelijk. Probeer inderdaad eerst eens of ze er met voederen door komt.
Maar laat de dode bijen toch controleren.(dat kan bij een assistent dierenarts in je buurt, van elke kast een staal van een tien tal bijen binnen brengen) Indien je een besmetting zou hebben bestaat de kans dat de andere volken die ook heeft opgedaan.

Nu kan je preventief optreden, als de andere volken het zelfde zou overkomen dan is het ook voor hen misschien te laat.

MVG

Erik Goris

Van: Ludo De Clercq [mailto:ludo.de.clercq bij skynet.be]
Verzonden: donderdag 25 juni 2009 1:42
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Dag Roger,

Naar ik hoor is een probaat middel tegen Nosema hexamethylenetetramine (= Hexamine, Methenamine, Urotropine, te kopen bij de apotheek of een leverancier van chemicalien, Acros bvb 99% 17.7 Euro/kg in 2007). Dit ontbindt in de darm met vorming van formaldehyde, die (helaas) de hele darmflora afdoodt, inclusief de Nosema.
Toegepast op mensen (in dosis van 50-100 gram ineens, LD50 rat is 9.2 g/kg) leidt dit tot enkele dagen diarrhee, en mits nuttigen van wat yoghurt e.d. herstelt de darmflora wel.
Onze bijen hebben een eenvoudiger darmstelsel, en verdragen deze behandeling beter. Dosis 10 gram in een liter stroop per volk. Wordt door sommigen die ik ken preventief met de laatste dosis inwintering gegeven. Niet toe te passen op volken waarvan ge direct honing wenst te oogsten, maar dat kan wegens de stroop toch niet. Wachttijd is zeer kort (ontbindt in waterig midden binnen enkel dagen), dus als het volk herstelt kan het weer in productie gaan.

Persoonlijk vind ik dat dit tot de paardenmiddelen behoort, dus zelf zou ik het slechts in noodgevallen overwegen (zoals gij hier schijnt te beleven), maar zeker niet preventief.

Heeft iemand persoonlijk ervaring met het gebruik van dit product? Eventueel betere gegevens over de dosering?

Beste groeten,

Ludo

Van: Agso nv - Erik Goris [mailto:erik.goris bij agso.be]
Verzonden: vrijdag 26 juni 2009 11:36
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Beste collega's,

In aansluiting met wat Ghislain schreef over het tekort aan voeding en mijn eigen praktische ervaring ben wil ik toch nog het een en het ander kwijt.

Zoals we allemaal weten hebben bijen zo'n +-40 kg stuifmeel per volk nodig per jaar. Wie 10 volken heeft is dat 400 kg. Dat is gemiddeld voor 10 kasten -+ 2 kg per dag.

In het voorjaar en het najaar zijn de behoeften lager, in het hoogseizoen bij goede dragen veel hoger, het gaat hier over gemiddelden. Bijgevolg licht in periodes dat de broedbol stevig ontwikkeld is, de behoefte veel hoger.

In een doos van 50cmx50cmx50cm gaat ongeveer 25kg stuifmeel. Dat wil zeggen dat 10 volken zo'n 16 dozen nodig hebben!!! Dit om even het volume dat de bijen nodig hebben te schetsen.

Soms hoor ik imkers zeggen: , "ja maar er zit genoeg stuifmeel in mijn kast, ze hebben genoeg voorraad."

De realiteit is echter anders.   1 vierkante dm stuifmeelraad aan beide kanten gevuld bevat ongeveer 1.25gr stuifmeel. Om bij een goede broedontwikkeling een week te overbruggen bij slecht weer, hebben de bijen  meer dan 2 kg stuifmeel nodig. Dat wil zeggen 16 vierkante dm stuifmeel. (een simplexraam is 6 vierkante dm) Dat is 2.6 volle simplexramen stuifmeel zonder voederkrans. In heel veel gevallen komen we daar niet meer aan toe. In het volle seizoen met goede dracht zal dat misschien nog lukken, maar tussen de lente dracht en de zomerdracht ontstaat er in de meeste streken van dit land problemen. Daar de zomerdracht in veel streken ook niet zo veel meer voorstelt, kan het niet anders dat de volken kleiner worden bij gebrek aan voldoende stuifmeel en dat ze zelfs verzwakken.

Hier ligt een deel van de oorzaak dat  er niet volwaardige winterbijen kunnen ontwikkeld worden en dat er sterfte optreed. Immers verzwakte bijen hebben niet voldoende weerstand tegen ziektes. Net als bij mensen sterven de meeste verzwakte eerst. Dit is de reden waarom er in de derde wereld landen zoveel sterfte is. (ondervoeding en gebrek aan hygiëne)

Conclusie. We moeten beter voldoen aan de behoefte aan stuifmeel. Dat kan door aan te planten, maar veel imkers hebben dit niet in de hand.
Er is nog een andere oplossing, en dat is bij voederen met een stuifmeel vervanger.

Een goede stuifmeel vervanger benaderd zo goed mogelijk het natuurlijk stuifmeel. (soja doet dit niet en bevat zelfs giftige stoffen voor de bijen)

Deze stuifmeel vervanger bestaat en is reeds geruime tijd op de Belgische markt: Feedbee. Alleen de meeste imkers kennen hem niet, of zijn zich niet bewust van de voedingsproblemen die onze bijen treft.

Feedbee, bevat geen dierlijke eiwitten, en is gemaakt van uitsluitend plantaardige bestanddelen. Er zijn geen genetisch gemanipuleerde gewassen in gebruikt.

Wetenschappelijke studies in oa Hongarije, Duitsland,  Oostenrijk... hebben aangetoond dat de bijen dit product goed opnemen, een betere broed ontwikkeling ontstaat, Dat de bijen gezond blijven waardoor ze beter bestand zijn tegen de druk van ziektes, zelfs tegen de druk van Varoa.

Daarbij dient men om de 6 weken 1 kg Feedbee per kast bij te voederen.

MVG

Erik Goris

From: erik.goris bij agso.be
To: bijen bij cari.be
Date: Tue, 30 Jun 2009 13:59:55 +0200
Subject: RE: [bijen] Bijensterfte
L.S.

In aanvulling de website waar nog meer informatie over het bijvoederen van stuifmeel vervanger te vinden is.

http://www.feedbee.be/

MVG

Erik Goris

Van: Roger Willemsen [mailto:rogerwillemsen bij hotmail.com]
Verzonden: donderdag 9 juli 2009 23:59
Aan: Forum bijen
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Collega's imkers,

Hetgeen mij overkomen is kan ook bij u voorvallen. Zoals in mijn eerste mail te lezen is had ik bij één kast een grote sterfte en krabbelende bijen. Enkele dagen later lagen er ook krabbelende bijen voor twee andere kasten.
Er werd gedacht aan een mogelijke nosema uitbraak.
Na lang zoeken kreeg ik een mail met de lijst van assistenten. Ik heb dezelfde dag een afspraak gemaakt en een staal bijen weg gedaan en vandaag kreeg ik antwoord.
Gelukkig voor mijn bijen is er geen nosema gevonden. De assistent heeft het besproken met andere assistenten. Zij kwamen tot het besluit dat de bijen water gaan halen waren op planten die besproeid waren met onkruidverdelgers. Ondertussen zijn mijn bijen terug gezond zoals de deskudigen voorspeld hebben. In een straal van 200 meter wordt er regelmlatig met die producten gewerkt.
Ik had wel enkele maatregelen genomen bij een mogelijke nosema besmetting : Alle oude ramen er uit en vervangen door waswafels, twee keer bedruppeld met zure siroop en de kast met de sterfte bij gevoerd met honing. Veel verloren werk maar eind goed al goed.

Al degenen die mij met goede raad geholpen hebben dank ik van harte want nu zal ik eindelijk weer rustig kunnen slapen.

Met imkersgroeten,

Roger

Van: jaak Hendrikx [mailto:hendrikxjaak bij hotmail.com]
Verzonden: vrijdag 10 juli 2009 10:54
Aan: Bijenforum Bijen
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Beste vrienden imkers,

In de tijd dat de mais gespoten wordt (mei) heb ik bijna elk jaar krabellende bijen voor de kasten 1 a 2 weken daarna is het afgelopen. Ik weet natuurlijk niet of het aan het spuiten van de mais ligt.Soms denk ik dat de larven het ook binnen gekregen kunnen hebben tijdens de fruitdracht maar dat is misschien te ver gezocht van mij. Ik weet wel dat de bijen gevoelig kunnen zijn voor zogenaamde bijenvriendelijke producten.

Groeten Jaak Hendrikx

Van: roger [mailto:depuydt.roger bij skynet.be]
Verzonden: vrijdag 10 juli 2009 17:19
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: Re: [bijen] Bijensterfte

Er zijn hier jaarlijks verschillende velden mais binnen een straal van 1000 meter, maar ik heb nog nooit mais weten spuiten!! Mais wordt niet gespoten.
Mvg RDP

Van: Geert Naessens [mailto:naessens.geert bij telenet.be]
Verzonden: vrijdag 10 juli 2009 18:33
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Beste Roger,

Ik woon hier ook te midden van de maïsvelden, maar ik kan je verzekeren dat er hier in mei gespoten wordt op de maïs dat het een lieve lust is. De planten staan er op een gegeven moment zelfs lichtjes geel van ...

Ook ik had in mei kruipers en leg met de mail van Jaak nu het verband daarmee zelfs.

Vriendelijke groeten,

Geert

Van: Germain Van Deursen [mailto:gvand bij pandora.be]
Verzonden: vrijdag 10 juli 2009 18:46
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: Re: [bijen] Bijensterfte

Roger

Als de mais 6 ( zes ) bladen heeft wordt er gesproeid met een produkt alles dood behalve de mais .
Hier staat de mais 5 meter voor mijn bijenhal ; een tiental jaar terug heeft een ( imker ) - loonwerker dat veld s' avonds om 22 uur besproeid , s'anderendaags zijn de bijen na een nacht met heel veel dauw water gaan halen voor hun deur , resultaat : emmers dode vliegbijen tegen de middag .
Toe ik er de man over aansprak verklaarde hij dat dit de eerste keer was dat hij zoiets meemaakte en betwijfelde of het wel daarvan was !

Wie weet waar we terecht kunnen voor zoiets ?

Geen zomerhoning dit jaar !

Van: kurt vanryckeghem [mailto:kurtvanryckeghem bij hotmail.com]
Verzonden: vrijdag 10 juli 2009 19:32
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Eens hij hoog staat niet, wel als hij nog laag staat, o.a tegen de opkomst van onkruid.
mvg,

Van: Jos Hillen [mailto:jos.hillen bij versateladsl.be]
Verzonden: vrijdag 10 juli 2009 21:06
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: Re: [bijen] Bijensterfte

Maïs wordt inderdaad bespoten tegen onkruid, soms met producten voor opkomst, dat wil zeggen voor de maïs tevoorschijn komt. Maar meestal is het na opkomst omdat dit meestal beter werkt. Dan wordt er eenmaal gespoten met een herbicide. Maar het zijn geen insecticiden enkel herbiciden.

Van: Roger Willemsen [mailto:rogerwillemsen bij hotmail.com]
Verzonden: maandag 13 juli 2009 9:46
Aan: Forum bijen
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Er zijn verschillende onkruidverdelgers gespoten in de omgeving.
1. Op 100 meter is 1 ha mais door een loonwerker bespoten.
2. Ook op 100 m is een strook van 70m X 15m preiplantjes tegen onkruid bespoten.
3. Ook op ongeveer 100m aardappelen tegen de plaag.
4. Op 50 m werd de graskant met netelen bespoten met een hoge dosis Agro-glyfo 360.
5. In een boomgaard vlakbij van meer dan 1 ha werd zeer regelmatig gespoten.

De boomgaard lijkt mij het minst verdacht. De eigenaar weet dat hij van bijen afhankelijk is.
De mais en de preiplanten staan er voor de eerste keer.
Het meest verdacht lijkt mij de bespuiting met Agro-glyfo omdat het dichtst bij is en er een sterke dosis gebruikt werd.
Omdat de sterfte zich een maand geleden voordeed en onkruidverdelgers bij mij toen niet verdacht waren is het mij niet mogelijk om te achterhalen welk product de miserie veroorzaakt heeft.
Gelukkig is dat nu voorbij en ... een verwittigd man is er twee waard.

MVG, Roger

Van: Erwin Hoebrechts [mailto:e.hoebrechts bij skynet.be]
Verzonden: maandag 13 juli 2009 16:17
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: Re: [bijen] Bijensterfte

Hoi Roger,

Glyfosfaat is onschadelijk. Ik gebruik het in mijn eigen tuin waar ook bijen staan. Nog nooit een probleem gehad.

Voor de andere gevallen weet men niet welk produkt er juist gebruikt is en dus moet je oppassen. Tegen phytopthora (aardappelplaag) bvb worden afwiselend andere middelen gebruikt. Sommigen hebben wel letterlijk een reukje waardoor de besmette bijen niet meer herkend worden door de wachters van hun eigen kast en dus afgemaakt worden.

Tegenwoordig is dat de grootste oorzaak van bijensterfte door spuiten, en niet de giftigheid van de produkten.

In uw geval blijft het koffiedik kijken, maar ben je zeker dat die prei alleen gespoten is tegen onkruid? zat er geen organisch fosfaatje bij tegen bvb preivlieg ?

Erwin

Van: Martin DERMINE [mailto:martin_dermine bij yahoo.fr]
Verzonden: maandag 13 juli 2009 16:37
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: [bijen] Re : [bijen] Bijensterfte

Dag,

Glyfosaat is toch erg schadelijk: het beschadigt het orientatie systeem van de bijen en heeft ook gevolgen over mensen gezondheid: het is vandaag zeker dat het verantwoordelijk is voor kanker en malformatie van de baby's! De europese comissie zal het zeker in de toekomst verbieden...

Mvg,

Martin

Van: Ghislain De Roeck [mailto:gderoeck bij euphonynet.be]
Verzonden: maandag 13 juli 2009 19:00
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Je bedoelt toch 'glyfosaat', niet, Erwin?
Zo ja, dan spreken we over Roundup!
Dat is volgens vele bronnen toch niet zo onschuldig voor bijen.
Beste groetjes,

Ghislain.

Van: Mille en Wille [mailto:willy.mireille bij scarlet.be]
Verzonden: maandag 13 juli 2009 19:14
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: Re: [bijen] Bijensterfte

En dat het eigenlijk evengoed ZONDER al die producten kan! Soms met een klein beetje meer moeite, soms zelfs niet, maar steeds gezonder voor onszelf, het milieu en onze bijen.

Meer info: zie onder meer http://www.zonderisgezonder.be/

Groetjes,

Willy

Van: Erwin Hoebrechts [mailto:e.hoebrechts bij skynet.be]
Verzonden: donderdag 16 juli 2009 15:04
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: Re: [bijen] Bijensterfte

Hallo allen,

Was er een paar dagen niet (buitenland), vandaar mijn late respons.
Wat ik wou zeggen is, dat ik de symptomen die Roger beschrijft niet kan linken aan glyfosaat (idd. actieve molecule in bvb Roundup, en niet glyfosfaat zoals ik verkeerdelijk spelde). Me daarbij baserend op mijn eigen ervaring.

Ik ben het volmondig mee eens dat zonder beter is dan met. Maar in sommige gevallen kan je niet anders: dat "kleine beetje moeite" wordt dan een paardenwerk.

Dat bewezen is dat glyfosaat desoriënterend werkt voor bijen is een nieuw gegeven voor mij. Waar vind ik die gegevens ?

Txx,

Erwin

Verzonden: zaterdag 18 juli 2009 9:31
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Bijensterfte

Dag Erwin en allen,

Wie meer wil weten over glyfosaat en Roundup m.b.t. de bijen kan deze woorden invoeren in bijvoorbeeld Google (in het Engels, Frans of Duits krijg je meer resultaten). Zoals gewoonlijk is daar van alles te lezen: dat het product totaal onschuldig is tot dat het (matig) toxisch is voor bijen.
Het DL50 voor glyfosaat is ongeveer 1% van het lichaamsgewicht  en dan kun je aannemen dat een ongeluk maar kan gebeuren als alles tegen zit. Maar er is meer! Zoals vaak zorgen de toevoegingen aan de actieve stof ervoor dat het eindproduct (=Roundup) gevaarlijker is dan de actieve stof zelf (in het geval van Roundup zijn dat o.a. chemische middelen die er moeten voor zorgen dat de spuitoplossing zich beter aan de bladeren hecht, meer hierover bij: http://www.lepost.fr/article/2008/03/12/1144542_amis-jardinier-desherbez-a-la-main-ogm-le-glyphosate-est-toxique-et-le-roundup-est-encore-plus-mauvais.html.

Beste groetjes,

Ghislain