Logo konvib-312

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

Nosema ceranae herkennen

Van: Ghislain De Roeck [mailto:gderoeck bij euphonynet.be]
Verzonden: zaterdag 19 december 2009 22:49
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: [bijen] Nosema ceranae.

Beste allemaal,

Enkele weken geleden trachtte ik een debat op gang te krijgen rond Nosema ceranae met als doel de kennis die bij sommige forumleden hierover aanwezig is, te inventariseren en ter beschikking te stellen van iedereen. Dat is niet echt gelukt. Toch blijft het een feit dat N. ceranae in Vlaanderen ruim verspreid moet zijn en we ons best wapenen met kennis om deze plaag aan te kunnen ... ook al is er hier geen geneesmiddel beschikbaar, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Verenigde Staten waar het, in de meeste staten,  wettelijk toegelaten is om het antibioticum fumagilline te gebruiken.

Op de website van Randy Oliver, een vooraanstaand Amerikaanse bijendeskundige, is heel wat informatie beschikbaar, zie de 'Nosema twins' op : http://www.scientificbeekeeping.com//index.php?option=com_content&task=view&id=47&Itemid=63. Deel 6 bevat aan het einde een soort samenvatting, hierna als volgt vertaald:

1) Nosema ceranae is anders dan Nosema apis en vertoont verschillende vormen van infectie, virulentie, epidemiologie en pathologie.
2) N. ceranae lijkt in sommige gebieden en op bepaalde bijenstanden een groter probleem dan in/op andere. Nosema ceranae kan in warmere streken een groter probleem zijn dan in koude.
Gelukkig stijgt het aantal sporen, in sommige streken, nooit boven de 4 tot 8 miljoen per bij  (in het microscopisch onderzoek betekent dit 20 tot 35 sporen in één veld).
3) Het is waarschijnlijk een verspilling van geld om uw bijen te behandelen als u geen bevestiging heeft dat uw bijen inderdaad met N. ceranae besmet zijn.
4) N. ceranae lijkt de koninginnen pas kort voor de ineenstorting van de kolonie te besmetten.
5) Initiale tekenen van infectie kunnen zijn: kolonie die niet ontwikkelt, eerst als gevolg van het sterven van de werksterbijen en nutritionele stress als gevolg van het stil vallen van de voedselopname.
In de latere stadia worden de jonge bijen besmet, ze zijn vaak dood terug te vinden in de voederbakken. De kolonie kan dan plotseling instorten.
6) We weten niet echt duidelijk hoe N. ceranae wordt overgedragen van bij tot bij.
7) We weten ook niet welke de beste behandelingen zijn, of hoe ze zouden moeten worden toegepast, of zelfs of een behandeling in het algemeen noodzakelijk is of kosteffectief!
8) Gelukkig zijn N. ceranae sporen kwetsbaarder dan die van N. apis, ze sterven gemakkelijk af bij blootstelling aan een hoge of lage temperatuur.
9) Dit laatste punt is van grote praktisch nut: het is misschien niet nodig om te proberen wasraat te 'steriliseren' en ze gewoon op te slaan in koude (of warme) temperaturen.
De voederbakken waarover sprake in 5) zijn van een speciaal type, eigen aan de Amerikaanse imkerij. Steriliseren en/of bestralen van kasten (zie 9) en materiaal is een techniek die in de Verenigde Staten courant wordt toegepast na sterfte van volken.

Niet expliciet vermeld in de samenvatting is het feit dat Nosema ceranae geen sporen van diarree achterlaat op de buitenkant van de kastdelen en dat het de maagdarm niet verkleurt zoals bij Nosema apis (als beide soorten aanwezig zijn, wat heel vaak voorkomt, is dit uiteraard wel het geval). Rondkruipende bijen worden ook vermeld als  een mogelijk teken van besmetting met nosema. Daar waar besmetting met Nosema apis vooral in het voorjaar wordt vastgesteld (met een heropflakkering in het najaar), is een besmetting met Nosema ceranae het hele seizoen door vaststelbaar.

Op BEE-L werd een behandeling tegen nosemose voorgesteld op basis van 10 % natriumhypochloriet (concentratie van gewoon bleekwater) gemengd met 250 cc suikersiroop (1:1), en 150 cc gedistilleerd water naar rato van 5 cc per gang. In 'Nosema Twins ' Part 5 Alternative treatments & prevention' op de hiervoor vermelde website wordt dit in detail beschreven. Verder is daar ook sprake over het gebruik van 'gethymoliseerde suikersiroop 1:1' naar rato van 0,25 g thymol in 3,78 liter siroop. Vraag is of deze bestrijding in ons land wettelijk kan worden verdedigd. Andere alternatieve bestrijdingsmethoden zoals wij die hier al bespraken (zie: http://home.euphonynet.be/archief_bijen/gezondheid/nosema/alternatief_behandelen.html) komen op de site van Randy Oliver eveneens aan bod.

Beste groetjes,

Ghislain.

Van: peter de waele [mailto:dewaele_peter bij msn.com]
Verzonden: zondag 20 december 2009 10:31
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Nosema ceranae.

Ghislain,


Waarom horen wij zo weinig informatie van het onderzoekcentrum in Gent,ongelooflijk toch hoe zij zelf met hun onderzoeksbijenstanden werken ,dit jaar stalen hebben afgenomen van de Vlaamse imkers en nu moeten wij het stellen met de schamele informatie die de Vlaamse imkers met elkaar uitwisselen al was een klein lichtpuntje maar nee?

Een echte schande hoe zij te werk gaan . Dit noemen ze dan een Informatiecentrum.

Van: Erik Goris [mailto:erik.jjm.goris bij telenet.be]
Verzonden: zondag 20 december 2009 14:30
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Nosema ceranae.

Dag Ghislain,

Op dit moment ligt de nadruk en focus bij imkers en de vakbladen op varroa.  Daardoor zijn we minder op andere problemen gaan letten.

Maar ik weet op dit moment verschillende imkers die goed behandelen tegen varroa en die toch problemen hebben.

Bij onderzoek is vastgesteld dat deze problemen vooral door de Nosema C.  werden veroorzaakt. Dit zou wel eens een bijna zo groot probleem kunnen zijn als de varroa zelf. Volgens sommige onderzoekers zou de gewone Nosema zelfs bijna volledig verdrongen zijn door de Nosema C.

Er is geen geneesmiddel ter beschikking, maar we kunnen de bijen wel helpen. Zo zou het toedienen van suikerdeeg die zuur is gemaakt, (te vergelijken met de zuurtegraad van honing) de ontwikkeling van Nosema in het algemeen en Nosema C. in het bijzonder, onderdrukken.

Het hoeft ook geen betoog dat een rijk aanbod van stuifmeel ook de ontwikkeling van Nosema C. negatief zal beïnvloeden. Maar we mogen hier niet de zelfde conclusie trekken als bij de gewone Nozema. De gewone Nosema gaat weg bij een voldoende eiwit aanbod. Bij de ceranae is dit zeker niet zo.

We mogen verwachten dat door de hoge temperaturen en het lange doorbroeden van de bijen een stuifmeel tekort zal voordoen in het voorjaar. Met alle gevolgen van dien. Onderzoekers hebben verleden week nog vast gesteld dat er bijenkasten waren met 3 ramen broed en er was geen stuifmeel meer voorhanden. Het zal laten raden wat het voorjaar zal geven voor deze volken. Deze volken moeten zeker worden geholpen qua eiwitaanbod. En wel op het moment dat de koningin terug begint te leggen.  Wordt dit niet gedaan zullen de bijen hun vetreserves aanspreken en zullen dergelijke volken ten prooi vallen aan uitputting, met oa. Nosema C ten gevolg.

Imkers die dit niet onder controle hebben of krijgen zullen in het voorjaar met veel verdwijnziekte te maken hebben en met sterfte.

MVG

Erik Goris

Van: Chris Van Gampelaere [mailto:chris.vg bij telenet.be]
Verzonden: zondag 20 december 2009 15:43
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: Re: [bijen] Nosema ceranae.

Hallo Ghislain en allen,

In 2008 heb ik van 5 volken een staal laten onderzoeken op Nosema ceranae. Eén volk bleek besmet te zijn. In het voorjaar 2009 bleef de ontwikkeling van dit volk t.o.v. mijn andere volken flink achter. Eerst dacht ik dat het kwam omdat het broed veel hagelschot vertoonde (als de helft van het broed geruimd wordt kan een volk niet ontwikkelen), maar toen er half april regelmatig, nauwelijks nog levende, bijen werden buitengedragen heb ik een staal, van deze bijen, onderzocht met een lichtmicroscoop. De besmeting met nosemasporen bedroeg graad 4. Zoals iedereen weet kan je geen onderscheid maken tussen N ceranae en N apis met een lichtmicroscoop met een vergroting van 400 x. Wat heb ik toen gedaan?
1) moer vervangen door een vitale jonge moer.
2) volk verhuisd naar een standplaats, met een goed drachtgebied, ver verwijderd van enig ander bijenvolk om besmetting van andere volken te voorkomen.
3) alles wat met het volk in aanraking was geweest grondig ontsmet.

Na 10 dagen het volk nagezien, alles was prima in orde: moer goed aan de leg, geen dode bijen, zelfs al honing in de raten zodat ik 1een half hoogsel moest plaatsen. En zo is het alleen maar crescendo gegaan. In juni nogmaals een staal onderzocht en toen was de besmetting graad 0.
Begin augustus heb ik het volk naar huis gehaald en er 35 kg honing van geslingerd en dan zat er nog behoorlijk veel honing in de broedkamers. Het volk was supersterk en er is nooit zwermneiging geweest. De moer + de standplaats hebben, volgens mij, het volk gered.

In april stond ik op het punt om het volk te vernietigen omdat ik bang was dat mijn andere volken ook ziek zouden worden. Gelukkig kreeg ik een plaats aangeboden om het volk in quarantaine te zetten.

Ik heb de ervaring opgedaan dat een ziek volk onder gunstige omstandigheden kan genezen. Nu nog afwachten hoe het de winter uitkomt!
Ik zou nog even het volgende willen meegeven: hou uw volken nauwlettend in het oog en reageer onmiddellijk laat het niet aanmodderen. Onderzoek het of laat het onderzoeken zodat je weet wat er aan de hand is.

Groeten,
Chris

Van: Agso nv - Erik Goris [mailto:erik.goris bij agso.be]
Verzonden: zondag 20 december 2009 17:25
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Nosema ceranae.

Dag Chris,

Toen ik enige tijd terug ook met problemen zat ivm de Nosema C, in volle zomer bleek ik besmettingsgraad drie te hebben, heeft het me ook geholpen door de koninginnen te vervangen. Dit was ik in een eerdere bijdrage vergeten te vermelden.  Ik heb waar kon en mogelijk was ook de waswafel ververst zodat er opnieuw kon worden gebouwd en de infectie aarden werden weggenomen.

MVG

Erik

Van: Ghislain De Roeck [mailto:gderoeck bij euphonynet.be]
Verzonden: maandag 21 december 2009 22:13
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] Nosema ceranae.

Interessant verhaal, Chris.
Mag ik vragen waar we in Vlaanderen stalen kunnen laten onderzoeken?
Is dat in het Informatiecentrum of kunnen de assistenten dat ook?
Zou dat daar met een lichtmicroscoop gebeuren?
Dank voor een korte toelichting, beste groetjes,

Ghislain.