Logo konvib-312

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond
Jaargang: 97
Jaar: 2011
Maand: Oktober
Auteurs: Norbert Nijs

Ramen bedraden en waswafels insmelten

Ramen bedraden en waswafels (gewafelde wasplaten) insmelten, zijn voor een imker regelmatig terugkerende werkjes. Niet alleen bij het opstarten of uitbreiden van de bijenstand moeten ramen klaargemaakt worden, maar ook voor de jaarlijkse raathernieuwing.

Wie de bijen gezond wil houden, moet elk jaar zowat een derde van de raten laten hernieuwen. Zo wil het een oude en wijze imkerregel.

Verticaal of horizontaal

De bedrading van de ramen wordt meestal verticaal uitgevoerd, hierbij wordt de draad een aantal keer tussen de toplat en de onderlat gespannen. Er zijn echter ook voorstanders van een horizontale bedrading omdat het risico dan minder groot is dat het raam, door het aanspannen van de draad, doorbuigt. En als het toch zou gebeuren, heeft dat minder nadelige gevolgen in de bijenkast. Bij een verticale bedrading treedt er inderdaad, gemakkelijker vervorming van het raam op, als de draad te strak aangespannen wordt.

De top- en onderlatten bieden, door hun langere lengte, minder weerstand dan de korte zijlatten. Hoewel fabrikanten, bij hoge ramen, dat risico meestal opvangen door de top- en onderlat van dikker hout te maken. Een strakke bedrading is hoe dan ook noodzakelijk opdat de waswafel goed in het midden van het raam zou zitten.

Wanneer men ramen met een naar binnen gebogen bovenlat en/of onderlat boven elkaar in een bijenkast hangt, ontstaat er tussen de onderlat van het bovenste en de toplat van het onderste raam een te grote ruimte waartussen de werksters dan wasbruggen en/of cellen bouwen. Dit geeft altijd een hoop narigheid wanneer men werkzaamheden uitvoert in de kast.

Hulpstuk

Het hierboven geschetste probleem kan echter gemakkelijk voorkomen worden door gebruik te maken van een vrij eenvoudig hulpstuk dat het raam tijdens het aanspannen van de draad op het juiste formaat houdt: zie foto A. Zoals men kan vaststellen, bestaat het uit vijf latten waarvan er drie juist tussen de bovenlat en de onderlat van het raam passen en twee die iets langer zijn dan de onderlat van een raam.

35_1 

Verder in de tekst noem ik gemakshalve de eerst genoemde latten ‘spanlatten’ en de andere ‘steunlatten’. Indien vakkundig gemonteerd, is de constructie op zich al vrij stevig, maar ze krijgt meer gewicht en wordt ook stabieler wanneer ze op een multiplex- of vezelplaat bevestigd wordt. De drie spanlatten worden bij voorkeur met houtschroeven tussen de twee steunlatten gezet.

Het gebruik van schroeven heeft altijd voordelen als er achteraf een correctie nodig is. Voor de spanlatten gebruikt men best massieve latten, bijvoorbeeld geschaafde panlatten, terwijl de steunlatten gerust uit een multiplexplaat kunnen gezaagd worden. Voor een raam van bijvoorbeeld 36 cm x 14 cm, gemaakt uit raamlatjes van 1 cm dik, heeft men drie spanlatten nodig van 12 cm en twee steunlatten van minimum 36 cm. De spanlatten moeten 1 cm boven de steunlatten uitspringen. Dat kan men op diverse manieren tot stand brengen:

- De steunlatten 1 cm smaller maken dan de spanlatten;

- Identieke latten gebruiken maar 1 cm dikke losse latjes onder de spanlatten leggen op het ogenblik dat men ze met de steunlatten verbindt;

- De drie spanlatten op een 10 mm multiplex plaat bevestigen die even breed is als de lengte van de spanlatten. De spanlatten dienen zo geplaatst te worden dat ze geen hinder vormen bij het inrijgen van de draad. Er komt normaal een lat in het midden van het raam en de twee andere komen op ca. 3 cm van de buitenste draden.

Insmelten van waswafels

Omdat de spanlatten slechts 1 cm boven de steunlatten uitspringen, kan het hulpstuk ook gebruikt worden bij het insmelten van waswafels. Raamlatten zijn normaal 24 mm breed en daar de draad in het midden van deze latten zit, bevindt hij zich 2 mm boven de spanlatten als het raam op het hulpstuk ligt. De spanlatten veroorzaken dus geen hinder bij het insmelten van de waswafel.

Het is nuttig om het inrijgen van de draad onderaan in een hoek van het raam te starten en aan de andere kant van het raam, ook onderaan, te eindigen. Als het raam plat op het hulpstuk ligt, wordt schuin boven het eerste gaatje, in de zijkant van de onderlat, een nageltje gezet. Zoals gebruikelijk wordt de draad een drietal keer rond het nageltje gedraaid alvorens het er volledig in te kloppen.

Hetzelfde gebeurt aan het laatste gaatje van de onderlat. Beide nageltjes bevinden zich aan de zijkanten van het raam. Dit vergemakkelijkt het insmelten van de waswafels omdat men dan de klemmen van de transformator of van de batterijlader gewoon over de onderlat van het raam kan zetten, op de plaats waar de uiteinden van de draad zich bevinden. De klemmen hebben zodoende een goed contact met de draad en ze blijven goed zitten, waardoor het insmelten vlot verloopt.

Het is ook belangrijk dat de draad traag opwarmt. Wanneer hij te snel heet wordt en gaat gloeien, smelt hij gemakkelijk doorheen de waswafel. Hij zet dan te veel uit en buigt door waardoor de waswafel doorzakt en van de draad loskomt in de nabijheid van de boven- en onderlat van het raam. Ook hier komt het hulpstuk goed van pas. Omdat de spanlatten zich 2 mm onder de draad bevinden, ondersteunen ze hem wanneer hij iets zakt en houden ze hem vlak, waardoor hij veel zorgvuldiger ingesmolten wordt.

Op bijgevoegde foto’s geeft A een beeld van het bedradinghulpstuk, B toont het bedraden van een hoog raam en C het bedraden van een laag raam. De toplat van het lage raam ligt in inkepingen die op de juiste afstand aangebracht werden in de drie spanlatten. Deze inkepingen zijn goed zichtbaar op A. D ten slotte toont het insmelten van een waswafel.

Spanstoel

Voor een handige doe-het-zelver is het hulpstuk heel gemakkelijk en voor weinig geld te maken. Het is ondanks zijn eenvoud een zeer praktisch voorwerp dat ik zeer kan aanbevelen. Volgens mij verdient het zelfs een eigen benaming. Het meest toepasselijk vind ik het woord ‘spanstoel’. Heeft iemand een beter idee? Laat maar horen!

Tip

Om te eindigen, wil ik nog een tip meegeven: noteer op het hulpstuk, bij het eerste gebruik, de draadlengte die nodig is om een raam te bedraden, dan moet ze niet iedere keer opnieuw gemeten worden.

.