Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond
Jaargang: 98
Jaar: 2012
Maand: September
Auteurs: Norbert Nijs

 Tussenschot met aanpasbare lengte

Bijenvolken moet je soms onderbrengen in kasten die naar verhouding veel te ruim voor hen zijn. Een goed voorbeeld daarvan is een op drie ramen gehuisvest volkje dat je overbrengt naar een 11-ramer. Afhankelijk van hun sterkte, het aanwezige broed en de weersomstandigheden kan dat voor deze bijen een veel te grote stap zijn, met een afremming van hun ontwikkeling en een reëel risico op afkoeling van het broed als gevolg. Bij het overbrengen van een 3- ramer naar een 11-ramer is het daarom zeker aan te bevelen een deel van de broedkamer thermisch af te zonderen, zodat de bijen alleen maar het afgebakende gedeelte op temperatuur hoeven te houden.

Als je daarvoor zelf een tussenschot maakt, moet je het symmetrisch bouwen op de dikte van een door de bijen uitgebouwd raam. Het neemt dan gewoon een raampositie in en zorgt automatisch aan weerskanten voor normale bijengangen tegenover het raam ernaast. Alleen als je het tussenschot zo maakt, is het ook bruikbaar om tijdelijk twee volkjes in één broedkamer te huisvesten. Een bijengang die afwijkt van de norm zorgt altijd voor problemen. Als hij te breed is, bouwen de bijen er spekraat op, als hij te smal is, kitten ze het raam tegen het tussenschot vast.

Voorts vertrek je voor het maken van een tussenschot altijd van een aangepast frame waartegen je de afsluitende triplex panelen bevestigt. Tegen een raamkader aan één kant of aan de twee kanten een 5 mm triplex paneel nagelen en dat als tussenschot gebruiken, is geen goede oplossing. Een tussenschot dient namelijk goed aan te sluiten tegen dekglas en wanden om voldoende te isoleren. Met een rudimentaire constructie lukt dat niet. Nog iets waarop je moet letten bij het vervaardigen van een tussenschot is het risico op klemmen tegen de kastwanden. Dat is altijd het geval wanneer je het tussenschot te nauwkeurig maakt.

Houten kasten hebben de neiging om wat te vervormen of er kunnen kleine verschillen in afmeting zijn tussen de kasten onderling. Bovendien kan het tussenschot zelf ook iets uitzetten door het hoge vochtgehalte in de kast. Als je niet voor wat speling zorgt, is het risico groot dat het tussenschot muurvast komt te zitten, zeker omdat de bijen het ook altijd vastkitten met propolis.

Het is dus noodzakelijk om voor voldoende speling te zorgen. Dat heeft als gevolg dat er langs de kastwanden spleten ontstaan die warmteverlies veroorzaken en voor hinder zorgen, omdat de bijen die openingen met propolis zullen dichten. Dat zullen ze telkens opnieuw doen als je het tussenschot opschuift. Die spleten langs de kastwanden kan je vermijden als je het tussenschot een aanpasbare lengte geeft. Ik leg hierna uit hoe je dat op een eenvoudige wijze realiseert. Voor de duidelijkheid heb ik ook wat foto’s bijgevoegd.

Bouwwijze

1. Je maakt eerst een frame in overeenstemming met de verticale doorsnede van de kast. Je gebruikt daarvoor latten met een dikte van 24 mm. De bovenlat van het frame laat je op de bledden rusten, net zoals de oortjes van een standaardraam. Deze lat maak je op de gepaste maat zodat ze aansluit tegen het dekglas en zodat ze de hele kastbreedte overbrugt. Je voorziet wel aan beide uiteinden een speling van 1,5 mm om te vermijden dat de lat vast komt te zitten.

2. Aan de voorzijde van de kast laat je de zijlat van het frame tot tegen de wand komen. Aan de achterzijde laat je ze 4 mm inspringen.

3. Binnenin het frame komt naast de achterste – inspringende – zijlat een losse lat van ongeveer 5 cm breed en 24 mm dik. Opdat ze horizontaal zou kunnen bewegen, maak je ze 2 mm korter dan de binnenhoogte van het frame.

4. Op ongeveer 6 cm van de zijlat plaats je een verticale tussenlat die je met nagels of schroeven tegen de boven- en onderlat van het frame bevestigt. Tussen de losse lat en de tussenlat moet er een opening van 1 cm zijn.

5. Deze tussenlat verdeelt het frame in twee vakken, een breed en een smal. Het brede vak spijker je aan beide kanten dicht met een 5 mm triplex paneel dat je tot 1 cm voorbij de tussenlat laat komen. Tussen deze panelen is er plaats voor isolerend materiaal.

6. Daarna zaag je twee smalle paneeltjes met dezelfde hoogte als de brede triplex panelen en met een breedte die gelijk is aan de afstand vanaf de rand van het grote paneel tot de buitenkant van de achterste zijlat van het frame. Een groot en klein paneel samen zijn dus even lang als het frame, zonder de oortjes.

7. Je duwt de losse lat tussen de 1 cm uitspringende rand van de twee brede panelen tot ze tegen de tussenlat zit. Om niet te klemmen, schuin je ze eerst aan de voor- en achterkant over een verticale strook van 1 cm lichtjes af met een houtvijl of met schuurpapier. Ook rond je de hoeken en scherpe kanten van deze strook wat af.

8. Wanneer de losse lat goed tegen de tussenlat én tegen de onderlat van het frame zit, bevestig je er de beide kleine panelen op. Ze komen juist naast en tegen de grote panelen. Maar opgelet: je zet ze niet vast op het frame maar op de losse lat. Het ene paneeltje kan je nagelen. Dat is het paneeltje aan de kant waar normaal de ramen komen. Het andere paneeltje zet je vast in voorgeboorde gaatjes met kleine houtschroeven, bij voorkeur met verzonken kop. Je mag de schroefjes echter niet volledig aanspannen. Je laat wat speling om te voorkomen dat de paneeltjes tegen het frame klemmen. De twee smalle paneeltjes en de losse lat vormen namelijk samen het uitschuifbare gedeelte van het tussenschot.

9. Nu moet je alleen nog de doorgangen onder de oortjes dichtmaken. Dat doe je met een kort latje met passende lengte en dikte, maar wel met een breedte van 12 mm in plaats van 24 mm, zodat het past in de diepste uitsparing van de bledden. Onder elk oortje ontstaat zo aan beide kanten een insprong die het gemakkelijker maakt om het tussenschot met een ramenheffer of een schroevendraaier los te wrikken wanneer je het moet uitnemen of verplaatsen. Wat hefboomwerking komt daarbij altijd bij kijken, want de oortjes worden altijd door de bijen vastgekit.

10. Om te voorkomen dat de bijen het tussenschot ook tegen het dekglas vastkitten, kan je er eventueel een dikke plasticfolie tussen leggen. Die moet je dan wel zo strak mogelijk plaatsen zodat hij niet te veel doorhangt. Anders loop je gevaar dat de folie tegen de toplatten van de ramen vastgeplakt wordt.

11. Om er absoluut zeker van te zijn dat de aanpalende raat correct opgebouwd wordt, kan je eventueel tussen de ramen en het tussenschot een asymmetrisch vulblok plaatsen zoals beschreven op pagina 10 van het maandblad van juni 2010. Een vulblok zal gemakkelijker loodrecht hangen door de wetten van de zwaartekracht. Dat is minder zeker bij een tussenschot dat tot tegen de zijwanden van de kast komt.

Ten slotte mag je nooit vergeten om ook de vliegopening aan te passen. Ze mag slechts vrij blijven over de breedte van het door de bijen bezette deel van de broedkamer. Dat is gemakkelijk te realiseren door een plankje op de vliegplank te leggen..

28 1