Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond
Jaargang: 98
Jaar: 2012
Maand: Oktober
Auteurs: Frans Somers

Arrestraam SAR

In het Nederlandse BIJENHOUDEN 2010/5 mei, nr. 3, verscheen een artikel over de arrestraammethode, die imkers Floor van Os en Hennie van den IJssel reeds 25 jaar toepassen. Ter bestrijding van 32 1varroa, combineren deze imkers moerarrest met darrenraat verwijderen, behandelen met mierenzuur en vroeg inwinteren. Ook komt de praktijk van het veilig moerwisselen aan bod. Echt een degelijk werkstuk. Ik was werkelijk blij verrast door de erkentelijkheid van enkele buitenlandse imkers over mijn systeem, nl. de Somersarrestmethode (SAR). Het is bijzonder fijn, dat deze imkers glashelder weergeven, hoe degelijk dit systeem werkt.

De methode is op mijn bijenstand geboren, en werd door mezelf aangepast, na de zware besmetting met varroa, die onze bijenvolken nadien teisterde. In 1975 heb ik een eerste beschrijving van mijn ervaring in het Maandblad van de Vlaamse Imkersbond gepubliceerd. Het was oorspronkelijk mijn bedoeling een hogere honingopbrengst te bekomen. In volle drachtperiode houden de werksters namelijk zelf het leggen van de moer op een laag pitje, ze geven haar minder voedsel zodat de eiproductie vanzelf daalt. Het resulteert in tijdswinst voor de bijen bij het ophalen en stockeren van nectar en stuifmeel.


Het is daarenboven mijn betrachting geweest iedereen te laten genieten van een comfortabele werkwijze om het verlieslatend zwermen uit te stellen of te overbruggen. Een uitgebreide lijst van artikels die ik pleegde, vindt men in de publicatie verschenen ter gelegenheid van mijn tachtigste verjaardag.1
1 Imkermeester Frans Somers 80 jaar, Walter Nollet, Maandblad van de Vlaams Imkersbond, april 2010, pag. 18

Werkwijze

Het arrestraam is een wasraam op een metaalplaat gesmolten en afgesloten door een moerrooster. Voor meer details, zie inzet op volgende pagina. Van zodra de kast te klein wordt om alle bijen te herbergen, zuigen de werksters speeldopjes aan op de ramen. Je moet ingrijpen net vóór de dopjes belegd worden. Dit is het moment om de moer in arrest te plaatsen. De jonge bijen worden aangetrokken door de verse was in het arrestraam en ze beginnen onmiddellijk de waswafel in werkstercellen uit te bouwen. Na twee dagen is de wasraat opgebouwd, en met eitjes belegd vanaf de derde dag. Drie weken na elkaar, wordt de koningin in een nieuw arrestraam geplaatst. Dus op dag 1, dag 8, en dag 15.

Elk arrestraam trekt mijten aan vanaf het ogenblik dat de cellen gesloten worden. Zo zijn alle cellen in raam 1 gesloten na ongeveer 15 dagen. Op dag 8 hangt de imker het tweede arrestraam in het volk. Op dag 15 wordt dan het derde raam in dit volk gehangen. Op dat ogenblik zijn de meeste cellen in het eerste raam gesloten en bevatten zij varroamijten, en wordt dit verwijderd en vernietigd, bijv. in de wassmelter.


Ondertussen wordt in raam 2, ingehangen op dag 8, de wasraat opgebouwd en belegd. Dit broed zal dus rond dag 22 gesloten zijn en dit wordt dan eveneens verwijderd en vernietigd. Op dag 30 wordt op zijn beurt het derde arrestaam verwijderd en vernietigd. Het eerste raam is weinig besmet door de mijt, maar het tweede en vooral het derde raam is erg bevolkt met varroa. Na twee ingrepen (van één week) is alle broed elders in de kast gesloten en wordt het derde arrestraam het enige lokraam in deze kast. Hier is de mijtenvangst zeer groot.

Voordelen

Naast een efficiënte varroabestrijding geeft het arrestraam nog heel wat andere voordelen:

• Na het inhangen van het arrestraam met de verse waswafel, ziet de imker al na enkele dagen of de ingreep tijdig uitgevoerd werd. Als het SAR te laat (het volk was al in zwermstemming) ingevoerd werd, bouwen de bijen niet meer. Al na drie dagen weet de imker in één oogopslag of alles snor zit!

• Het is immers zo, dat in dit ene In het Nederlandse BIJENHOUDEN 2010/5 mei, nr. 3, verscheen een artikel over de arrestraammethode, die imkers Floor van Os en Hennie van den IJssel reeds 25 jaar toepassen. Ter bestrijding van varroa, combineren deze imkers moerarrest met darrenraat verwijderen, behandelen met mierenzuur en vroeg inwinteren. Ook komt de praktijk van het veilig moerwisselen aan bod. Echt een degelijk werkstuk. Ik was werkelijk blij verrast door de erkentelijkheid van enkele buitenlandse imkers over mijn systeem, nl. de Somersarrestmethode (SAR).arrestraam er werksterscelletjes, darrencellen, en finaal ook moercellen kunnen aangezet worden. De bijen tonen duidelijk in welk stadium zij verkeren.

• Op de verse gele raat zijn de rode varroamijten zeer duidelijk zichtbaar in de cellen. In oude donkere raat kan men een volwassen varroamijt moeilijk waarnemen.

• Door het toepassen van de verplichte broedstop hebben de broedbijen minder werk bij de broedverzorging en kunnen zij overschakelen op bloembezoek en intensief nectar en stuifmeel inhalen.

Moerwisseling

Ik ben ervan overtuigd dat moeren best functioneren tijdens hun eerste levensjaar. Daarom vervang ik ieder jaar in juni de oude moer door een nieuw jong exemplaar. Aangezien ik met zuivere carnica’s wens te werken en in mijn buurt sommige imkers andere rassen erop nahouden, geef ik de voorkeur eraan om raszuivere koninginnen aan te kopen. Dit vraagt bijgevolg wel enige planning. Om de moer te vervangen sluit ik de oude moer negen dagen voor de jonge moeren, die per post toekomen, op in het derde arrestraam.


Zo blijven de werksters in de waan dat alles in orde is, alle redmogelijkheden zijn na negen dagen opgebruikt, er is nergens anders nog open broed. Daarna kan ik de oude moer én het arrestraam verwijderen en een nieuwe moer probleemloos in een gesloten kooitje invoeren. Na twee of drie dagen laat ik de jonge moer met een suikerstop los. De open plaats van het arrestraam vul ik in met een waswafel die wordt normaal na twee tot drie dagen uitgebouwd. Na 10 dagen controleer ik dan even. Jonge moeren beginnen nooit met een zeer productieve leg, ze vragen een beetje geduld van het volk (en van de imker).

Doorheen het jaar

Imkeren met het arrestraam moet men over het hele jaar bekijken. Ik wens namelijk over veel werksters te beschikken zodra de lentebloesems ontluiken. Daarom heb ik geopteerd om met carnica’s te werken. Zij zijn immers afkomstig uit gebieden waar de lange, strenge winter hen lang binnenhoudt. Zodra in de lente de bloemen bijna explosief ontluiken, moeten de werksters er met man en macht tegenaan gaan.

• Om veel bijen te bekomen, prikkel ik met vaste deeg alle kolonies.

• Voor het zwermen eraan komt, zet ik dan tot driemaal toe de moer een week in arrest. Na de derde maal wordt de oude moer verwijderd en een jonge moer ingevoerd.

• Intussen worden de kasten grondig behandeld tegen varroa.

• Na de laatste slingerbeurt van het jaar, krijgen de volken opnieuw voederdeeg en hun wintervoeding.

• Indien nodig krijgen ze nog een winterbehandeling tegen varroa. Zo kunnen ze telkens sterk de winter ingaan.

 32 2