Logo konvib-312

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond
Jaargang: 99
Jaar: 2013
Maand: Oktober
Auteurs: Hugo Bes.

Hygiënisch imkeren

Dit artikel is verschenen in het februarinummer van ADIZ/db/IF onder de titel ‘Hygiene am Bienenvolk’. Met dank aan de auteur dr.Wolfgang Ritter en de hoofdredacteur dr. Jürgen Schwenkel voor de toelating het artikel in het maandblad te publiceren.

Zo neemt men kiemen te grazen

Om te overleven is een hygiënisch nest voor vele dieren belangrijk. Zo ook voor het bijenvolk: dode en zieke bijen worden snel buiten gedragen of sterven bij het uitvliegen of als krabbelaar voor het vlieggat. Hierdoor wordt vermeden dat zieke bijen zich ontlasten in het nest en de ziekteverwekker zich kan verspreiden in het volk.

Voortdurend zijn de werksters bezig het binnenste van de kast te reinigen en te desinfecteren met propolis. De imker verstoort dit goed werkend systeem wanneer hij/zij rompen en ramen tussen volken uitwisselt of gereedschap gebruikt voor het werken in de bijen, het voederen en het oogsten van honing.

Wie hier niet op hygiëne let, speelt niet alleen met de gezondheid van de bijen maar ook met de kwaliteit van levensmiddelen. Hygiëne is ook belangrijk voor de gereedschappen die gebruikt worden bij het verwerken van bijenproducten.

Voor het bereiken van een zeker hygiënisch niveau zijn er verschillende taken die door de imker moeten worden uitgevoerd. Slechts wanneer Amerikaans Vuilbroed in een imkerbedrijf uitbreekt en gesaneerd moet worden is het de dierenarts die de wijze van reiniging en desinfectie bepaalt.

Verf aan de buitenzijde

Alleen al voor het zicht zal men de buitenzijde van kasten niet verwaarlozen. Alleen verf gebruiken op basis van natuurlijke materialen zonder schadelijke stoffen. Uitwasemingen langs de buitenzijde van de kast kunnen de bijengezondheid en producten beïnvloeden. Extra zorg moet besteed worden aan de omgeving van het vlieggat omdat de bijen daar dikwijls rondhangen. Een normaal sterk en gezond volk is er ook voor bekommerd.

Vuur en loog aan de binnenzijde

47 1

 

De binnenzijde van de kast moet niet bedekt worden, daar zorgen de bijen zelf voor de hygiëne. Er moet wel gelet worden op een goede verhouding tussen de sterkte van het volk en beschikbare ruimte. Rompen gebruikt voor uitbreiding en andere kastonderdelen moeten gereinigd zijn door uitkrabben en zo mogelijk gedesinfecteerd.

Houten kasten worden eenvoudig gevlamd. Kastonderdelen kan men ook reinigen met een sodaoplossing of een commercieel product voor imkermateriaal. Voor kasten uit kunststof is dit de enige mogelijkheid. Na het uitbreken van een ziekte, in het bijzonder Amerikaans Vuilbroed, wordt het best een 2 tot 5% natriumhydroxide oplossing (bijtende soda) gebruikt.

 

Reinigen van de onderzijde

De bodem van de kast wordt normaal door de bijen gereinigd. Bij zwakkere volken of bij het gebruik van een hoge bodem blijft de afval echter dikwijls op de bodem liggen. Ook kunnen de bijen de bodemschuif onder de bodemrooster niet reinigen; hier moet de imker helpen.

Kalkbroedmummies, die door de bijen uit broedcellen zijn verwijderd, vormen op de kastbodem een permanente infectiebron. Als ze niet worden verwijderd komen de zwamsporen, door luchtcirculatie, terug in de broedzone. Daarenboven vormen andere schimmels niet alleen een bedreiging voor de bijengezondheid maar ook voor de kwaliteit van de bijenproducten.

Voedergerief kraaknet maken

Het voedergerief, geïntegreerd in de kast of een losse ketel of glazen pot, moet regelmatig en grondig afgewassen worden. Voor de bijen behoort de zone waar het voeder is opgesteld niet tot het eigenlijke nest, zodat ze hier slechts oppervlakkig reinigen. Ten tweede zijn voederresten die suiker bevatten een ideaal broednest voor allerlei kiemen en beginnen gemakkelijk te gisten. Voederresten moeten steeds snel verwijderd worden.

Gereedschap reinigen

Ziekteverwekkers worden gemakkelijk verspreid tussen de volken door raamheffers, raamtangen, borstels en pluimen. Het consequent reinigen en regelmatig vervangen ervan behoort tot de ‘Goede Imkerpraktijken’. Een infectieketting van bijenstand naar bijenstand kan worden verbroken door het gebruik van een aparte gereedschapset op elke stand.

Wie koninginnen teelt, mag ook de bevruchtingskastjes en teeltramen niet vergeten. Daar ze slechts kort gebruikt worden, wordt dikwijls vergeten ze te reinigen.

Manuele reiniging

De was- en propolisresten van kasten en gereedschappen worden regelmatig verwijderd met een spatel en een harde borstel. Voor een oppervlakkige reiniging voldoet water. Chemische middelen mogen geen schade veroorzaken aan de bijen of bijenproducten verontreinigen.

Voordelen:47 2

• Geschikt voor bijna alle materialen.

• Verhoogt de werking van een daaropvolgende desinfectie.

Nadelen:

• Veel werk.

• Kiemen in spleten en diep in het hout worden niet bereikt.

Gasbrander

Met een gasbrander is het mogelijk temperaturen te bereiken van 2000°C en is zeer geschikt voor het desinfecteren van hout, dat daarna oppervlakkig verbrand is.

Voordelen:

• Geschikt voor hout en metaal.

• Geschikt voor sanering Amerikaans Vuilbroed.

Nadelen:

• Niet geschikt voor geverfd hout.

• Niet geschikt voor kunststof.

Hogedrukreiniger

Commerciële hogedrukreinigers produceren een waterstraal met een druk tot 140 bar. Een betere reiniging wordt bekomen met als toevoer warm of heet water. Een 3% sodaoplossing werkt bovendien desinfecterend.

Voordelen:

• Geschikt voor bijna alle materialen.

• Desinfecterend bij gebruik van 3% sodaoplossing.

Nadelen:

• Materiaal wordt doorweekt.

• Niet geschikt voor sanering Amerikaans Vuilbroed.

Bijtende soda

Bijtende soda respectievelijk natronloog, de waterige oplossing van bijtende soda, is sterk corrosief of bijtend. Daarom moeten een veiligheidsbril, chemicaliënhandschoenen, schort en rubberlaarzen gebruikt worden om 47 3ongevallen te vermijden. Het loog wordt steeds aangemaakt in koud water en pas daarna wordt het verwarmd. Voor 2% natronloog wordt 1 kg en voor 5% wordt 2,5 kg bijtende soda opgelost in 50 liter water.

De te reinigen materialen worden ofwel met warm natronloog afgeborsteld ofwel in hete natronloog ondergedompeld en met water nagespoeld. Alvorens het natronloog weg te gieten in het riool moet het geneutraliseerd worden met azijnzuur (pH 7). Het pH-gehalte van het restproduct moet met lakmoespapier (pH 1 – 10) gecontroleerd worden.

Voordelen:

• Geschikt voor bijna alle materialen.

• Geschikt voor saneren Amerikaans Vuilbroed.

Nadelen:

• Hoog risico op ongevallen bij gebruik van hete natronloog.

• Neutralisatie van natronloog alvorens weg te gieten.

Foto’s: Dennis Van Turnhout en Willy Willems van Bijenvrienden Herentals.