Logo konvib-312

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond
Jaargang: 102
Jaar: 2016
Maand: Maart
Auteur : Guido Sweertvaegher

Het arrest-teelt-raam SG (ATR)

Arrestraam SG(AR)

8 18 2

 

De winterperiode is voor de imker de ideale periode om zich te herbronnen, plannen te maken en voorbereidingen te treffen voor het volgend seizoen dat zich nogal dikwijls vroeger aankondigt dan we beseffen. Om met succes een koningin te vernieuwen is het noodzakelijk dat het volk vrij is van open broed.

De aanwezigheid van open broed kunnen we uitschakelen door de oude koningin 10 dagen in een verzegeld invoerkooitje (vb. van Nicot) op te sluiten. Dit invoerkooitje hangt men tussen twee broedramen of beter nog tussen een broedraam en een raam met een nieuwe waswafel. Toch heeft deze arrestmethode soms nog aanleiding tot het aanzetten van koninginnendoppen.

Een zelf ontworpen AR met gaasoppervlakte 150 mm x 150 mm heb ik al jaren toegepast met heel wat beter resultaat. De grote contactoppervlakte tussen de opgesloten koningin en haar bijenstaat zorgt ervoor dat het aantrekken van de koninginnendoppen quasi onbestaande is. Dit AR met een opening voor het invoeren van een koningin bevat ook een afsluitbare suikerstop.

Eén zijde van het AR kan omgevormd worden van gaasrooster naar koninginnenrooster. Voor het op arrest zetten van de koningin gebruik ik de koninginnenrooster. De bijen kunnen dan massaal tot bij hun koningin komen en de continuïteit van de feromonenstroom blijft verzekerd.

Na tien dagen verwijder ik de oude koningin en controleer het gesloten broed op doppen. Het AR wordt nu langs beide zijden afgesloten met een gaasrooster, de poort van de bijenuitlaat wordt geopend en voorzien van een suikerstop.

De nieuwe bevruchte koningin en haar begeleidende bijen laat ik dan in het AR lopen. Het AR functioneert nu als invoerkooi. De grote oppervlakte van de gaasrooster zorgt voor een maximaal contact tussen het bijenvolk en de nieuwe koningin. Na een tweetal dagen kan de koningin via het vrijgekomen suikerstopkanaal het volk inlopen.

Tien dagen later controleer ik het volk op open broed én op eventueel aangeblazen koninginnendoppen.

Arrestteeltraam SG(ATR)

Het tien dagen op arrest zetten van de koningin en deze dan te vervangen door nieuwe koningin deed me besluiten om deze broedstopperiode verder te benutten. Een efficiënte biotechnische varroabestrijding kan men toepassen door een volk volledig broedloos te maken. Pas dan kan men de varroamijten afdoende bestrijden. Zo ontstond het idee een ATR te ontwerpen. Het doel van dit ATR is tweeledig.

  • Het op arrest zetten van de koningin (in functie van het vernieuwen van een moer) en tevens de mogelijkheid bieden om deze verder aan de leg te houden. Tien dagen later controleer ik het volk op doppen en laat de oude koningin een cyclus van 21 dagen in het ATR. Met uitzondering van het broed in het ATR is alle broed in het volk uitgelopen. Indien er darrenbroed aanwezig is moet dit ook verwijderen worden.
  • Het open broed van het ATR oefent een aanzuigeffect uit op de varroamijten. Na 21 dagen is alle broed van het volk uitgelopen en het grootste deel van de varroamijten zit nu ingesloten in het broed van het ATR. Bij de start voorziet men het ATR van een nieuwe waswafel, de open broedperiode duurt dan ongeveer 15 dagen in plaats van 10 dagen.
  • Na 25 dagen is alle broed gesloten, vernietig ik het broed van het ATR en vervang eventueel de opgesloten koningin. Het ATR dat men aanschaft bij de imkerszaken is soms moeilijk toe te passen wanneer men kasten gebruikt met kamijzers. Door de grotere breedte van het ATR is men genoodzaakt twee ramen uit te nemen en de andere ramen van de kast op te schuiven, wat bij kasten met kamijzers niet mogelijk is. Zonder veel omhaal moet een raam eenvoudig en functioneel kunnen omkooid worden door middel van twee koninginnenroosters. Tevens moet deze gemakkelijk in een simplexkast voorzien van kamijzers kunnen geplaatst worden. Ook moet men de mogelijkheid hebben om de koningin vlot te kunnen invoeren.

Constructie van het ATR

8 3

8 4

Bij het ontwerp van dit raam moest ik dus rekening houden met de raatafstand van 37 mm. Uit een aluminium koninginnenrooster (460 x 460 mm) kon ik deze constructie perfect realiseren. De nodige breedte bekom ik door rekening te houden met de volgende maten: dikte van het raam 24 mm + 3 mm voor de twee koninginnenroosters samen + 2 x 5mm voor de afstandslatjes (deze zijn nodig voor het uitdikken van het raam).

De koninginnenroosters zijn op een zodanige wijze geplooid dat ze bovenaan over de bovenlat van het raam haken, terwijl de omgeplooide onderkant van 5 mm op de onderlat van het raam staat. De buitenmaten van de roosters bedragen dan hoogte 210 mm x lengte 356 mm.

Onderaan zijn de twee koninginnenroosters samengebundeld en deze vouwen als een boek rond het raam. Bovenaan worden de roosters dichtgeklemd met twee bijhorende beugels. De koningin kan ik eenvoudig invoeren door een voorziene opening van 12 mm. De opening sluit ik daarna af door de beugel te verschuiven.

Een bijkomend voordeel van deze constructie is dat de koninginnenroosters geen hinder ondervinden van de eventueel uitstekende nagels ter verankering van de verticale bedrading van het raam.

Toepassing

  • De varroabesmetting is over het algemeen het grootst bij productievolken met een tweejaars-koningin, het ATR vormt een goede oplossing om deze te vervangen en tevens het volk varroa-arm te maken.
  • Een andere mogelijke toepassing is na 15 dagen de koningin uit het open broed van het ATR te nemen, deze in een tweede ATR te brengen en dit tweede ATR naast het vorige te plaatsen. De 21ste dag vernietigt men dan het broed van het eerste ATR. De 35ste dag neemt het tweede ATR uit samen met de koningin en alle broed van het ATR wordt vernietigd. Dit varroa-arm volk met allemaal jonge bijen moet niet langer broed verzorgen en heeft dus een groot potentieel aan haalbijen. Moerloze volken zonder koningin kunnen ook ingezet worden als teeltvolken.
  • Bij agressieve volken sluit men tien dagen de koningin op in een ATR. Doordat er nog open broed in het ATR aanwezig is verhoogt de agressiviteit niet van het volk. Opnieuw na het sluiten van het open broed kan men dezelfde techniek toepassen om de koningin te vernieuwen en eventueel aan varroabestrijding te doen.
  • Bij een vreemde zwerm: ook hier kunnen we de koningin op een ATR plaatsen. Na 12 dagen controleren we de toestand van het broed en daarna kan je nog beslissen wat met het broedraam en de koningin moet gebeuren.
  • Bij een zwermneiging: de koningin op ATR plaatsen en na tien dagen de doppen breken en de technieken toepassen zoals hierboven besproken.

Praktische ervaringen

Er zijn twee periodes waar men het ATR kan toepassen in functie van de varroabestrijding.

  • Eerste Periode. Op sterke kolonies met een tweejaars-koningin past men deze methode toe in de lente, halfweg de voorjaarsdracht. De laatste 10-14 dagen voor het beëindigen van de voorjaarsdracht sluit men de koningin op in het ATR voorzien van een waswafel. Resultaat: de jonge bijen moeten minder broed verzorgen en worden haalbij. Na de voorjaarsdracht (ongeveer de derde week van mei) heeft men enkel nog gesloten broed. In deze periode ontstaan heel wat zwermperikelen wat met een opgesloten koningin in het ATR niet meer mogelijk is.
  • Wel moet men steeds indachtig zijn dat men 10-12 dagen na het plaatsen van het ATR het volk steeds moet controleren op eventuele aanwezigheid van doppen. 25 dagen na plaatsen van het ATR is alle broed in de ramen uitgelopen, uitgezonderd in het ATR, men kan dan juist voor de zomerdracht het volk varroavrij maken en een nieuwe bevruchte koningin toedienen. Het volk bezit nu heel wat jonge bijen, welke ingezet worden als haalbijen. Het nieuwe broednest is in deze beginfase klein, waardoor er weinig voedsterbijen nodig zijn.
  • Een andere mogelijkheid is bij zeer sterke volken op het ogenblik van broedloosheid een kunstzwerm afnemen of kan men dit volk als teeltvolk inzetten.
  • Tweede periode. Op de kolonies met een eenjaars-koningin past men het ATR toe eind juni. Opnieuw ontstaan meer haalbijen, wat resulteert in een hogere honingopbrengst. 25 dagen na arrest haalt men de zomerhoning af (rond 21 juli), verwijdert men het ATR, behandelt men het broedloos volk tegen de varroa en voegt men opnieuw hun eigen koningin toe nadat men het gesloten broed van het ATR heeft vernietigd. Onmiddellijk daarna voert men een gedoseerde wintervoeding toe, gespreid over een drietal weken.
  • De methode van het ATR vraagt van de imker een correcte planning. Het gesloten broedraam moet in ieder geval na 25 dagen verwijderd worden om de mijten de kans niet te geven het volk te herbesmetten. Ook moet men over een nieuwe bevruchte koningin kunnen beschikken op het ogenblik dat men de oude vervangt. Plannen en noteren is hier de boodschap.

        Nuttige wenken

  • Het ATR mag men in geen geval boven het volk openen om het risico niet te lopen dat de koningin opnieuw in het volk terecht komt. Het openen van het ATR in een omgekeerd deksel geeft de koningin de gelegenheid om samen met haar hofstaat het raam te verlaten. De bijenlarven in het ATR dienen nu als voedselbron voor mezen en de uitgekuiste waswafel gaat daarna naar de smeltkroeg.
  • Bij correct gebruik van het ATR past men een afdoende biotechnische varroabestrijding toe. De kostprijs voor het maken van een ATR wordt volledig gecompenseerd door het feit dat de aanschaf van dure bestrijdingmiddelen onnodig is.
  • Een winterbehandeling tijdens de broedloze periode halfweg december blijft nog steeds een noodzaak. Immers door vervliegen en roverij kan na de inwinteringsperiode de varroadruk opnieuw toenemen.
  • Gebruik een waswafel en geen opgewerkte waswafel voor het ATR, de koningin begint dan pas na een vijftal dagen opnieuw te leggen en zo verlengt men de open broedperiode. Vandaar dat ik pas na 25 dagen het broed van het ATR vernietig.
  • Op deze manier een productievolk broedloos maken biedt nog het bijkomend voordeel dat men zeer gemakkelijk wasvernieuwing kan toepassen.

Besluit

Het toepassen van een ATR op een tiental volken was zonder twijfel een succes en het is een aanrader om een dergelijk ATR aan te schaffen. Het volgend seizoen staan de imker en de techniek opnieuw wat dichter bij elkaar.