{"id":1470,"date":"2020-05-13T10:07:22","date_gmt":"2020-05-13T08:07:22","guid":{"rendered":"http:\/\/jvbsoftware.be\/?page_id=1470"},"modified":"2020-05-13T10:07:35","modified_gmt":"2020-05-13T08:07:35","slug":"h-von-buttel-reepen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/konvib.be\/?page_id=1470","title":{"rendered":"H. VON BUTTEL-REEPEN"},"content":{"rendered":"<h2 style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 18pt; color: #ff9900;\">H. VON BUTTEL-REEPEN<\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">In dit jaar verscheen van de hand van H. von Buttel-Reepen een experimentele bijdrage over de biologie van de honingbij: \u00abSind die Bienen Reflexmaschinen?\u00bb Hierbij grijpt schrijver terug naar het werk van Bethe die vooral een studie maakte van de in staten levende insecten zoals mieren en bijen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Schrijver beschikt over een overvloedige documentatie aan geschrif\u00adten en verwijst naar meer dan vijftig schrijvers en hun werken, waar\u00adaan hij zijn bevindingen toetst. Deze staven in vele gevallen de opvat\u00adtingen van deze auteurs, kleine varianten of wijzigingen niet te na gesproken, ofwel bewijst hij de tegenstellingen op een zo overtui\u00adgende wijze dat deze bewijsvoeringen meer dan geloofwaardig voor\u00adkomen. In ieder geval laat hij een gans nieuw licht schijnen op het bijenleven en onthult zeer belangrijke gegevens over de biologie van de honingbij. Wij trachten hierna, in een zeer beknopte beschrijving, de bijzonderste opvattingen en vaststellingen weer te geven.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Hij beschrijft bij benadering de volkssterkte van een bijenvolk dat in volle ontwikkeling 60- tot 75.000 bijen kan tellen, hetgeen 6 tot 7 kilo bijen zou betekenen. Dit komt neer op ongeveer 10.000 bijen per kilo. Bij zwermende bijen telt hij enkel 8- tot 9.000 bijen per kilo, aangezien de honingblaas van zwermende bijen met honing is gevuld, waardoor zij zwaarder wegen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Hij gaat tegen de stelling van voorgaande vorsers in, die beweren dat de bijen enkel mechanische reflexen zouden hebben en derhalve geen zintuigelijke waarnemingen zouden kunnen opdoen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">In de eerste plaats wijdt hij een zeer belangrijke bijdrage aan de \u00abnestgeur\u00bb van het bijenvolk en de daaraan verbonden reacties; dan vervolgt hij met zijn bevindingen en opvattingen mede te delen over het \u00abmededelingsvermogen\u00bb van de bijen, om tenslotte te eindigen met een studie over het \u00abori\u00ebntatievermogen\u00bb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">In tegenstelling met vroegere beweringen van schrijvers die zeggen dat een bepaalde \u00abneststof\u00bb in het volk aanwezig is, een soort chemi\u00adsche stof (zij kenden immers de reukzin van de bijen niet), gebruikt hij het woord \u00abnestgeur\u00bb omdat hij beweert dat de bij gegevens kan opnemen. Volgens hem spelen zeven verschillende geuren een be\u00adlangrijke rol in het bijenleven:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">1. de \u00abindividu-geur\u00bb die aan iedere bij eigen is;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">2. de \u00abfamilie-geur\u00bb waarover alle bijen, die van eenzelfde moeder voortkomen, beschikken en die dus eigen is aan het volk;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">3. de \u00abbroed- en voedselbrij-geur\u00bb;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">4. de \u00abdarren-geur\u00bb;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">5. de \u00abwas-geur\u00bb. Benevens de geur van de was zelf heeft ieder waszwetend volk een speciale geur die voortkomt van de wasklie\u00adren gedurende het produceren van de was;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">6. de \u00abhoning-geur\u00bb. Door het v\u00f3\u00f3r-verteren van de nektar worden speekselsappen hieraan toegevoegd waardoor de honing van ieder volk zijn eigen specifieke geur krijgt. Als bewijs voor dit laatste haalt hij aan dat het volstaat een nieuwe in te voeren koningin in te wrijven met de honing van het te hermoeren volk om zeker te zijn van het aanvaarden der moederbij;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">7. de \u00abnest-geur\u00bb die ontstaat uit de versmelting van alle voorgaande geuren, en waardoor de bijen hun gemeenschappelijk nest herken\u00adnen en daardoor in eenzelfde geheel verbonden blijven, terwijl de individu-geur de bijen in staat stelt elkaar afzonderlijk te onder\u00adscheiden.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Uit dit laatste besluit hij dat men een nieuwe koningin 24 uren moet opgesloten laten, in een kooitje bij het moederloos volk, vooraleer haar te bevrijden. Intussen heeft zij de nest-geur aangenomen van het nieuwe volk. Ook wanneer men de baard-bijen van 10, 20 of 30 volken samenveegt zullen deze onmiddellijk, zonder slag noch stoot, \u00e9\u00e9n geheel vormen omdat de 20 of 30 verschillende nestgeuren, ver\u00addeeld over 20- \u00e0 30.000 bijen, meteen een nieuwe \u00abgemengde- en gemeenschappelijke\u00bb nestgeur vormen. Hierdoor stelt hij ook vast dat de nestgeur geen aangeboren geur is zoals de individu-geur en de familie-geur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Verder beschrijft hij het vredig samenlopen van een moerloos volk bij een naaststaand moergoed volk, het aanvaarden van bijen die met volle honingmaag in een vreemd volk binnengaan, het verwisselen van een zwak met een sterk volk en vele andere vaststellingen. Gedragingen van bijen, zoals het afstoten van de eigen bijen die van dracht terugkomen met een vuile lijfgeur. het verenigen van twee volken die met eenzelfde reukstof zijn besproeid, het inballen van de koningin Enz., zouden voortkomen uit een verstoring van de nest\u00adof andere geuren.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">De koninginnegeur is zonder twijfel in vele gevallen een zeer belang\u00adrijk deel van de nestgeur. Deze geur is zelfs door de imker waar te nemen en een geplette koningin trekt onmiddellijk de bijen van haar stam aan zodat zij daar gaan stertselen , zelfs nog dagen na haar dood. Om samengevlogen bijenzwermen te scheiden is het voldoende in een grote kist zoveel takken te plaatsen als er zwermen zijn samen\u00adgevlogen. &#8216;s Nachts zullen de zwermen zich elk afzonderlijk op een der takken gaan plaatsen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">De broedgeur mag als een bestanddeel van de nestgeur worden be\u00adschouwd, dat vooral in de broedmaanden maart tot augustus aan de nestgeur een zeer doordringend aroma toevoegt. Deze geur lijkt op deze van versgebakken brood en wordt nog verhoogd door de hoge temperaturen in het volk, n1. 28 tot 32&#8243; C. Een zwerm die steeds zijn nieuwe woning verlaat wordt onweerstaanbaar binnengehouden wan\u00adneer een raam broed in de korf wordt geplaatst; dit komt zeker door de broedgeur. Jonge bijen en koninginnen hebben nog geen eigen geur. Daardoor komt het dat zij gewoonlijk aanvaard worden in een ander volk wanneer dit gebeurt kort na hun geboorte, omdat de eigen geur zich nog niet heeft kunnen vormen en zij ook de eigen nestgeur nog niet hebben aangenomen. Terloops duidt hij hier ook aan dat het niet zelden gebeurt dat twee eierleggende koninginnen in \u00e9\u00e9n volk aanwezig zijn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">De speciale darrengeur maakt dat alle darren in eender welk volk worden binnengelaten en dat zij gemeenschappelijk de koningin vol\u00adgen op haar bruidsvlucht. Van zodra deze geur afneemt, na de pa\u00adringsperiode , worden de darren in het volk dan ook afgeslacht.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Er is sprake van een abnormale nestgeur wanneer verschillende eier\u00adleggende werksters optreden na moederloosheid van een volk. Naar\u00admate hun aantal verhoogt houdt de sterkte van de geur hiermee gelijke tred. Daardoor komt het dat dergelijk volk onhandelbaar wordt, niet te verenigen en niet te hermoeren is.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Nu neemt schrijver het op tegen de algemeen verspreide mening dat enkel de geur een rol zou spelen in de samenleving van het bijenvolk en dat geen geluiden noch bewegingen hiermede iets te maken zouden hebben. Hij spreekt dit volledig tegen en voert verschillende bewijzen aan tot staving van zijn zienswijze. Zo vernoemt hij het \u00abhuilen\u00bb van een moederloos volk, dat zelfs in zijn geheel hierdoor verandert van gedrag en karakter. Hier spelen andere elementen dan de geur een rol.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Bij het hermoeren valt plots de huiltoon weg, bijen beginnen te stertselen en al spoedig is er een vredige rust ingetreden. Ieder praktiserend imker kan tientallen geluiden waarnemen die de bijen voort\u00adbrengen volgens verschillende omstandigheden: moerloosheid. zware dracht, kwaadheid, het zwermen, het \u00abtuten\u00bb en \u00abkwaken\u00bb van de koninginnen, waarbij de bijen zich telkens anders gaan gedragen. Dit bewijst voldoende dat de bijen over andere middelen beschikken dan de geur om mededelingen te doen. Ook aan allerhande bewegingen van de bijen kan men vaststellen dat er iets gaande is. Zo zijn er de voortekenen bij het zwermen, het waaieren en het stertselen. Hier en daar, vooral vanuit Amerika, worden berichten opgevangen dat bijen zouden reageren op bepaalde geluiden, o.a. op tonen van een stemvork. Een van Bethes opvattingen, (die von Buttel-Reepen ge\u00adwoonlijk tegenspreekt) nl. deze over het ori\u00ebntatievermogen van de bij , is zonneklaar. De bij komt niet naar de bijenkorf zelf terug, maar wel naar de plaats waar de korf de ruimte inneemt, dus naar de standplaats van de korf.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Bethe wijst ook op het bestaan van een herkenningsradius van ca. 6 km. binnen dewelke geen bijenvolken mogen verplaatst worden en waarbinnen enkel een \u00abonbekende kracht\u00bb werkzaam is die de bijen in de goede richting drijft. Deze \u00abonbekende kracht\u00bb wordt door von Buttel krachtig weerlegt. Daartoe beschrijft hij de \u00abbijenstraten\u00bb en hun \u00abkruispunten\u00bb die door de bijen worden gevolgd. Verder zegt hij dat bijen die behandeld worden met chloroform, salpeterdamp of een andere bedwelmende stof, alle ori\u00ebntatievermogen kwijt zijn en zich niets meer herinneren. \u00abEen dier dat kan vergeten moet iets bezeten hebben waaraan kan herinnerd worden\u00bb. Die \u00abonbekende kracht\u00bb is hier gelijk aan de \u00abplaatsherinnering\u00bb. Hierna beschrijft hij vele proefnemingen, alle varianten op eenzelfde gegeven, waarna hij bewijst dat de bij inderdaad over een ori\u00ebntatievermogen beschikt dat hij echter niet nauwkeurig omschrijft. Alleen ziet hij in het \u00abvlieg\u00adbereik\u00bb der bijen een bewijs dat de bij zich steunt op beelden die zij heeft opgedaan binnen een bepaalde omtrek (3 \u00e0 5 km). Vermeldenswaard is dat schrijver aantoont dat herinneringen of beel\u00adden bij de bijen kunnen worden vervaagd onder bepaalde omstandig\u00adheden, bvb bij het zwermen. De herinnering aan de oude standplaats duikt weer plotseling op van zodra een zwerm om een of andere reden in de eerste dagen moederloos wordt; dan komen de bijen terug naar het stamvolk.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Bijen enkele dagen in het donker plaatsen of de bijen in het water werpen ontneemt hen alle plaatsindrukken. Zulk een volk kan men gerust van plaats verwisselen, alle bijen blijven op de nieuwe plaats bijeen. Ook is de bij in staat een reeks samenhangende indrukken op te doen, waarbij verschillende voorwerpen of kenmerken worden samengebracht tot \u00e9\u00e9n groot herkenningsmiddel. Bij zijn bespreking over het ori\u00ebntatievermogen van de koningin brengt hij zijn twijfel aan het licht die bestaat omtrent het aantal malen dat de koningin haar korf verlaat. Sommigen spreken nog steeds van \u00e9\u00e9nmaal (voor de bevruchting), anderen van meerdere malen, zelfs wekelijks.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">In de speurbijen ziet steller een afdoend bewijs voor het bestaan van een ori\u00ebntatievermogen bij de honingbij, dat neerkomt op het verza\u00admelen van beelden langs het gezichts-zintuig. Hij haalt hierbij een bericht aan over \u00abspeurbijen\u00bb dat verscheen in de \u00abBienenzeitung\u00bb, opgesteld door Baron von Berlepsch, en dat zijn zienswijze volledig bijtreedt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Bij de beschrijving der ogen wijst hij op de houding van jonge bijen bij de ori\u00ebntatievlucht wanneer zij de korf en de naaste omgeving verkennen en waarbij de imker duidelijk kan waarnemen dat de bijen werkelijk zien en de plaats bekijken. Hij bewijst ook dat de bij in staat is te \u00ableren\u00bb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\">Uit het verder relaas van dit werk blijkt zeer duidelijk welke strijd er toen nog bestond tussen imkers en wetenschapsmensen omtrent zoveel nog onopgeloste problemen en vragen over het leven der bijen. Schrijver is er zich ten volle van bewust en doet een oproep tot samenwerking tussen wetenschap en praktijk.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif; font-size: 14pt;\"><em>Uittreksel uit het boek\u00a0<a href=\"http:\/\/www.heemkundebrugge.be\/site\/content\/view\/1170\/82\/\" target=\"blank\" rel=\"noopener noreferrer\">&#8220;Geschiedenis van de Bijenteelt&#8221;<\/a>\u00a0door O. Goens en J. Maes. Een uitgave verzorgd door de Koninklijke heemkundige Kring Maurits Van Coppenolle, Brugge.<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H. VON BUTTEL-REEPEN In dit jaar verscheen van de hand van H. von Buttel-Reepen een experimentele bijdrage over de biologie van de honingbij: \u00abSind die Bienen Reflexmaschinen?\u00bb Hierbij grijpt schrijver terug naar het werk van Bethe die vooral een studie maakte van de in staten levende insecten zoals mieren en bijen. Schrijver beschikt over een [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":163,"featured_media":0,"parent":800,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1470"}],"collection":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/163"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1470"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1472,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1470\/revisions\/1472"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/800"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}