{"id":1721,"date":"2020-05-14T09:41:44","date_gmt":"2020-05-14T07:41:44","guid":{"rendered":"http:\/\/jvbsoftware.be\/?page_id=1721"},"modified":"2020-05-14T09:41:44","modified_gmt":"2020-05-14T07:41:44","slug":"profylaxis-deel-1","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/konvib.be\/?page_id=1721","title":{"rendered":"PROFYLAXIS DEEL 1"},"content":{"rendered":"

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkerbond<\/strong><\/span>
\nJaargang: 89<\/strong><\/span>
\nJaar: 2003<\/strong><\/span>
\nMaand: september<\/strong><\/span>
\nAuteurs: Philippe Auguste Roberti. Foto’s: Johan Buysse, Ghislain De Roeck en Gilbert Janssens<\/strong><\/span><\/p>\n

PROFYLAXIS DEEL 1<\/strong><\/span><\/h2>\n

Bijenziekten werpen hun donkere schaduw over de vreugde en ontspanning die de bijen ons bezorgen. Hoewel ze van alle tijden zijn en dus voluit van ons imkeren deel uitmaken, kunnen we toch veel doen om ze te voorkomen. Verleden jaar in september zette Philippe Roberti zijn inzichten op dat gebied uiteen in Tessenderlo, ter gelegenheid van de jaarlijkse Kruiden- en Bijenmarkt. We brengen ze u in twee bijdragen. \u2014 Frans Daems. Foto’s: Johan Buysse, Ghislain De Roeck en Gilbert Janssens.<\/span><\/p>\n

Profylaxis komt van de Griekse woorden pro (voor) en phulax (bewaken). Het staat voor het geheel aan maatregelen genomen om ziekten te voorkomen.<\/span><\/p>\n

Algemeen:<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2022 het volstaat niet de ziekteverwekker door middel van medicatie te elimineren. Het is ook noodzakelijk om d.m.v. hygi\u00ebnische maatregelen de omstandigheden op te heffen die zijn ontwikkeling mogelijk maakten. Zo verbeteren de levensomstandigheden van onze bijen en herstelt zich hun natuurlijke resistentie.<\/span><\/p>\n

\u2022 we moeten beseffen dat een ziekte zich niet beperkt tot \u00e9\u00e9n volk, maar meer dan waarschijnlijk al werd doorgegeven aan andere volken, zonder dat dit zichtbaar is. Als we dan niet tijdig maatregelen treffen, is het risico groot dat de ziekte zich uitbreidt tot de hele stand.<\/span><\/p>\n

\u2022 verzwakkende volken kunnen door ziekte aangetast zijn. De verzwakking kan echter andere oorzaken hebben, bijvoorbeeld een gebrekkige hygi\u00ebne of slechte verzorging. Zo kunnen we niet, zonder voldoende bewijs, besluiten dat een zwak volk ziek is. Zwakke volken worden wel gemakkelijk beroofd. Daarom moeten we snel zekerheid verwerven over hun gezondheidstoestand.<\/span><\/p>\n

\"f1\"<\/span><\/p>\n

\u2022 het is fout te denken dat ziekten enkel de zwakke volken bedreigen. Sterke volken hebben immers de neiging de kleine te beroven, waardoor ze het risico lopen om zich zelf te besmetten.<\/span><\/p>\n

\u2022 langdurig vervoer kan ziekten uitlokken, vooral bij oudere bijen. Langdurige opsluiting activeert immers sluimerende schadelijke micro-organismen. Daarom moeten we reizen met veel jonge bijen.<\/span><\/p>\n

\u2022 als het broed gebreken vertoont of de cellen bezet blijven nadat het deksel ervan werd geopend, moeten we rekening houden met mogelijke broedziekten. Ook een zure of stinkende geur wijst in die richting. Nog verdacht is het als er celdeksels ingedrukt of doorboord zijn of als er in open of gesloten cellen stroperige, klonterige of schubbige larven aanwezig zijn.<\/span><\/p>\n

\u2022 we vermoeden een bijenziekte als we een verhoogde sterfte vaststellen of er zich bijzondere tekenen voordoen zoals rillende bijen, bijen die niet kunnen vliegen, vallende bijen, diarree, donkere en versleten bijen.<\/span><\/p>\n

\u2022 we zorgen permanent voor het behoud of herstel van het biologische optimum.<\/span><\/p>\n

Ziekten verspreiden zich uitermate vlug in het bijenmilieu. De relatief hoge temperatuur en\u00a0 vochtigheidsgraad, de densiteit van de populaties, het doorgeven van voedsel van bij tot bij via de mond en bedrijfsmethoden werken dit in de hand.<\/span><\/p>\n

De bij beschikt over beschermingsystemen:<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u2022\u00a0 bijen beschikken over verweermiddelen tegen ziekten zoals resistentie en instincten. Een voorbeeld van deze laatste is het poetsgedrag. Dat is weliswaar een onstandvastige factor die afhankelijk is van het volk, de ouderdom van de bijen of nog van erfelijke factoren die aanwezig zijn op twee chromosomen en twee recessieve genen. Een kleine vermindering van het poetsgedrag verhoogt het risico op infectie, misschien zonder waarneembare symptomen. De ziekte is dan echter niet bedwongen, maar blijft latent aanwezig, soms gedurende jaren.<\/span><\/p>\n

\u2022 rol van het pro-ventrikel: dit kleine orgaan hevelt 60 tot 800\/0 van de stuifmeelkorrels, sporen, bacillen (vb. nosema) en suikeroplossing over van de honingmaag naar de middendarm, waarna deze stoffen als uitwerpselen terecht komen in de natuur. Deze rol is heel belangrijk.<\/span><\/p>\n

\u2022 andere factoren die ziekte bevorderen:<\/span><\/p>\n

– veranderen van biotoop;<\/span><\/p>\n

– slechte oogst;<\/span><\/p>\n

– weeromstandigheden;<\/span><\/p>\n

– klimaatwijzigingen;<\/span><\/p>\n

– stress (elke storing maakt de bijen ongerust en kan oorzaak zijn van ontlasting in de kast).<\/span><\/p>\n

Verspreiding van ziekten<\/strong><\/span><\/p>\n

Ter herinnering: de risico’s zijn heel groot omdat de bijen nu eenmaal heel dicht op elkaar leven. We onderscheiden:<\/span><\/p>\n

1. Ori\u00ebnteringsfouten.<\/span><\/p>\n

2. Roverij \u2014 drachttekort.<\/span><\/p>\n

3. Zwermen.<\/span><\/p>\n

4. Imkertechnieken \u2014 Bedrijfsmethode.<\/span><\/p>\n

Deze oorzaken kunnen gevolgen hebben voor de volken van een zelfde stand of voor alle standen in een zelfde buurt.<\/span><\/p>\n

Ziekten voorkomen<\/strong><\/span><\/p>\n

1. Ori\u00ebntatie (verminderen van fouten)<\/span><\/p>\n

We stellen vast dat in een straal van 12 tot 80 m de ori\u00ebntatiefouten zich tijdens het seizoen rond 3 \u00e0 5% \u00a0situeren. Bij de reinigingsvluchten in het voorjaar loopt dit cijfer op tot 5 \u00e0 8%. Vooral de zwakke volken hebben hierbij problemen:<\/span><\/p>\n

\u2022 reinigingsvluchten;<\/span><\/p>\n

\u2022 vluchten als gevolg van het voederen;<\/span><\/p>\n

\u2022 vluchten na het verplaatsen.<\/span><\/p>\n

Volken in lijn: 27% ori\u00ebntatiefouten:<\/span><\/p>\n

\u2022 de sterkste volken trekken de anderen aan;<\/span><\/p>\n

\u2022 als de bijen niet snel de vliegopening vinden, trekken ze bij een aangrenzend volk binnen wiens vliegopening toegankelijker is;<\/span><\/p>\n

\u2022 de bijen hebben een voorkeur voor donkere en gele kleuren, vooral de aanvliegplank en het vlieggat zijn belangrijk.<\/span><\/p>\n

\u2022 jonge bijen, lentebijen en darren vervliegen gemakkelijker;<\/span><\/p>\n

\u2022 bepaalde geuren drijven de bijen op de vlucht.<\/span><\/p>\n

2. Roverij (te vermijden)<\/span><\/p>\n

De bijen verlaten de kast met volle honingmaag. We vinden uitwerpselen aan de ingang van de kast en op de voorwand. Er is veel activiteit ‘s avonds, na de normale vliegtijd.<\/span><\/p>\n

In de periode van roverij (na 21 juli):<\/span><\/p>\n

\u2022 kunstzwerm (sterkte, vliegopening);<\/span><\/p>\n

\u2022 bijen met rust laten, slechts openen indien nodig;<\/span><\/p>\n

\u2022 snel werken, zich voorzichtig haasten, bero-ken (niet te veel, verdediging van de kast);<\/span><\/p>\n

\u2022 plasticfolie over de ramen leggen om de oppervlakte die blootgesteld is aan de lucht te verkleinen;<\/span><\/p>\n

\u2022 kasten niet te lang open houden zonder reden;<\/span><\/p>\n

\u2022 verkleinde bijeningang (zwakke kolonies);<\/span><\/p>\n

\u2022 voeden, suikerdruppels, geen voedselramen Laten rondslingeren;<\/span><\/p>\n

\u2022 geen voedselresten laten uitlikken, vuil gereedschap!;<\/span><\/p>\n

\u2022 uitgeslingerde ramen niet Laten uitlikken;<\/span><\/p>\n

\u2022 geen moerloze volken houden (roverij, abnormaal veel darrenbroed);<\/span><\/p>\n

\u2022 kastwanden in goede staat houden.<\/span><\/p>\n

3. Zwermen<\/span><\/p>\n

Zwermen kunnen ziekten verspreiden, maar ze ook beperken: vuilbroed, varroa (2\/3 van de mijten blijven in het stamvolk).<\/span><\/p>\n

\"f2\"<\/span><\/p>\n

4. Imkertechnieken<\/span><\/p>\n

De imker moet alles in het werk stellen om ziekten te voorkomen, eventueel moet hij de verspreiding ervan stoppen. Strenge hygi\u00ebne is vereist bij het werken aan de bijen:<\/span><\/p>\n

\u2022 handen wassen;<\/span><\/p>\n

\u2022 proper gereedschap;<\/span><\/p>\n

\u2022 eenvoudige kleding, wasbaar en proper.<\/span><\/p>\n

\u2022 gereedschap kuisen (natriumcarbonaat of vlam);<\/span><\/p>\n

\u2022 onkruidvrije ruimte v\u00f3\u00f3r de kasten (waarne-mingen);<\/span><\/p>\n

\u2022 alle materiaal permanent proper houden (vlam of koken);<\/span><\/p>\n

\u2022 dode bijen en broed verbranden;<\/span><\/p>\n

\u2022 meerdere bijenborstels in gebruik nemen (kui\u00acsen \u2014 bleekwater chlorometrie 2\u00b0 + 0,5 0\/0 van een oppervlaktespanning verlagend middel);<\/span><\/p>\n

\u2022 honing voeren (gevaar!);<\/span><\/p>\n

\u2022 nooit honingramen geven om uit te likken;<\/span><\/p>\n

\u2022 waswafelen (steriel \u20141,6 atm \u2014 110 tot 112\u00b0 C);<\/span><\/p>\n

\u2022 wassmelter, zonnewassmelter en stoomwas smelter (gevaarlijk, kiemen zijn niet dood);<\/span><\/p>\n

\u2022 drinkplaatsen (poelen, kuipen met stilstaand water) – ideaal is stromend water, beschut opgesteld, zuidwaarts van de bijenhal, niet te ver van de volken (keukenzout: 85 gr\/10 l water);<\/span><\/p>\n

\u2022 vochtigheid in de kast, condenswater, schimmels, beschimmeld stuifmeel;<\/span><\/p>\n

\u2022 vochtigheid tijdens de lente, ontwikkeling, verluchting, hellen van de kasten;<\/span><\/p>\n

Organisatie van de bijenstand:<\/strong><\/span><\/p>\n

\"f3\"<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2022 onderling verwisselbaar materiaal overhangen van de ene kast naar de andere (gevaarlijk);<\/span><\/p>\n

\u2022 verenigen van volken, volken gelijk maken (gezond, ziek? bron van ziekten);<\/span><\/p>\n

\u2022 aankoop van koninginnen (ernst van de kweker? voeding?);<\/span><\/p>\n

\u2022 zwermen: scheppen, aankopen (geen zwermen van ongekende oorsprong);<\/span><\/p>\n

\u2022 kasten: nieuwe, tweedehands?;<\/span><\/p>\n

\u2022 toegang tot de geoogste producten (roverij)?<\/span><\/p>\n

\u2022 gebruik van verdachte ramen, ouderdom;<\/span><\/p>\n

\u2022 aankoop van waswafels bij verkopers die gezondheidswaarborgen bieden;<\/span><\/p>\n

\u2022 zwakke volken inwinteren?<\/span><\/p>\n

\u2022 volken splitsen (drie vierde van de mijten zitten in het broed), startvolkjes;<\/span><\/p>\n

\u2022vermoeden van ziekte: snel reageren en alle volken met de gebruikelijke voorzorgen nakijken;<\/span><\/p>\n

\u2022niet\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 preventief behandelen\u00a0\u00a0 (medicatie, resistente microbenstammen);<\/span><\/p>\n

\u2022 lege kasten desinfecteren (oude ramen wegnemen), zie hoofdstuk over het ontsmetten;<\/span><\/p>\n

\u2022 de bijen niet laten intrekken in lege, niet ontsmette kasten;<\/span><\/p>\n

\u2022de lokalen waar we kasten, kastdelen, afdekplankjes, was, honing, voorraden, … in bewaren, moeten bijenvrij zijn;<\/span><\/p>\n

\u2022 in geval van ziekte mag niets dat besmet kan zijn rondslingeren in de nabijheid van de volken.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkerbond Jaargang: 89 Jaar: 2003 Maand: september Auteurs: Philippe Auguste Roberti. Foto’s: Johan Buysse, Ghislain De Roeck en Gilbert Janssens PROFYLAXIS DEEL 1 Bijenziekten werpen hun donkere schaduw over de vreugde en ontspanning die de bijen ons bezorgen. Hoewel ze van alle tijden zijn en dus voluit van ons imkeren […]<\/p>\n","protected":false},"author":163,"featured_media":0,"parent":342,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1721"}],"collection":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/163"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1721"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1722,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1721\/revisions\/1722"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}