{"id":1764,"date":"2020-05-14T10:57:58","date_gmt":"2020-05-14T08:57:58","guid":{"rendered":"http:\/\/jvbsoftware.be\/?page_id=1764"},"modified":"2020-05-14T10:57:58","modified_gmt":"2020-05-14T08:57:58","slug":"nosemose","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/konvib.be\/?page_id=1764","title":{"rendered":"NOSEMOSE"},"content":{"rendered":"

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond<\/strong><\/span>
\nJaargang: 99<\/strong><\/span>
\nJaar: 2013<\/strong><\/span>
\nMaand: Maart<\/strong><\/span>
\nAuteurs:\u00a0A. Schotanus<\/strong><\/span><\/p>\n

NOSEMOSE<\/strong><\/span><\/h2>\n

Sommige plaatselijke verenigingen organiseren in het voorjaar een microscopisch nosemaonderzoek. We raden de beginnende imkers aan om eraan deel te nemen. Hoe dat praktisch verloopt, zal het plaatselijk bestuur graag verduidelijken. Wat hierna volgt, is enige achtergrondinformatie omtrent deze typische voorjaarsziekte. Wie meer weet, is immers ook beter in staat om gepast te handelen.<\/span><\/p>\n

De oude bekende<\/strong><\/span><\/p>\n

Nosemose is een besmettelijke darmziekte die bij de volwassen bij ernstige spijsverteringsstoornissen veroorzaakt; zo ernstig zelfs dat ze de dood van de individuele bij en de ondergang van het bijenvolk tot gevolg kan hebben. De verwekker is latent in de meeste bijenvolken aanwezig. Men noemt de nosemose een factorenziekte. Dit beduidt dat verschillende ongunstige factoren moeten samenwerken, om tot een uitbraak te komen.<\/span><\/p>\n

Een massale vermeerdering van de ziekteverwekkende sporen in de darmwand van de bij, leidt dan tot een ernstige beschadiging van haar voornaamste levensfuncties. Door een gepaste bedrijfsvoering en een weloverwogen voedselverzorging, kan de imker deze massale vermeerdering van de ziekteverwekker verhinderen of beperken,<\/span><\/p>\n

De verwekker(s)<\/strong><\/span><\/p>\n

Tot voor enkele jaren was ons alleen de oude vertrouwde ziekteverwekker\u00a0Nosema apis Zander<\/em>\u00a0bekend. Maar sindsdien is een nieuwe soortgenoot opgedoken de\u00a0Nosema ceranae<\/em>, die aanvankelijk voor heel wat beroering zorgde. Deze variante zou de grote boosdoener zijn in het\u00a0Colony Collapse Dysorder<\/em>\u00a0\u2013 de fameuze verdwijnziekte. Sindsdien is het daaromtrent wat stilletjes geworden, wellicht omdat een en ander nog moet uitgeklaard worden.<\/span><\/p>\n

Maar laten we voor de goede orde even op een rijtje zetten wat we w\u00e9l en reeds zeer lang zouden moeten weten omtrent die oudste verschijningsvorm\u00a0\u2013\u00a0Nosema apis Zander<\/em>\u00a0\u2013\u00a0om straks beter het onderscheid te kunnen maken met de nieuw ge\u00efdentificeerde ziekteverwekker:\u00a0Nosema ceranae. Nosema apis Zander<\/em>\u00a0is een microscopisch klein organisme dat we niet met het blote oog kunnen waarnemen. Het behoort tot de groep van de eencellige protozoa die lange tijd hun kiemkracht kunnen behouden; ze kunnen zelfs overleven in de ontlasting van de bij.<\/span><\/p>\n

Diagnose<\/strong><\/span><\/p>\n

Een vrij eenvoudige diagnosestelling bestaat uit een \u2018darmproef\u2019. Men trekt de darm uit het achterlijf van een veldbij of van een bij aan de buitenzijde van de wintertros. De darm van zieke bijen is vol, opgezwollen en lichtgeel tot melkwit. De darm van gezonde bijen is bruin. Een preciezer diagnose gebeurt met de microscoop.<\/span><\/p>\n

Daartoe wordt van elk volk een staal geprepareerd van een 30-tal bijenachterlijven met 30 ml water. In het microscopisch beeld van de druppel op het glaasje, kan een geoefend oog de oplichtende nosemasporen onderscheiden van andere microben en pollenkorels. Al naargelang het aantal sporen in het blikveld, evalueert men de aantasting als:\u00a0niet aanwezig – licht – ernstig – zeer ernstig.<\/em><\/span><\/p>\n

Verspreiding<\/strong><\/span><\/p>\n

De verspreiding van de ziekte verloopt via de sporen die bij de voedseluitwisseling of bij het cellenpoetsen opgenomen worden.<\/span><\/p>\n

\u2022 Verspreiding door de bijen: vervliegen, roverij, bijenkroeg, voederbak.<\/span><\/p>\n

\u2022 Verspreiding door de imker: omhangen, herverdelen van besmette broed- en voedselramen; verenigen van zieke met gezonde volken; gebruik van besmet materiaal: rompen, bodems, dekplanken, voederbakken, opgewerkte ramen, pluim, borstel, ramenheffer \u2026<\/span><\/p>\n

Veroorzaakte schade<\/strong><\/span><\/p>\n

\"12<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2022 Darmweefselbeschadiging door het indringen van de ziekteverwekker in de darmcellen.<\/span><\/p>\n

\u2022 Verstoring van de stofwisseling: pollen kunnen niet meer omgezet worden in bouwstoffen en voedersappen.<\/span><\/p>\n

\u2022 Aanmaak van voedersappen en enzymen stagneert.<\/span><\/p>\n

\u2022 Broedverzorging blijft achterwege.<\/span><\/p>\n

\u2022 Vervroegd uitvliegen van jonge bijen; groot verlies aan veldbijen.<\/span><\/p>\n

\u2022 Verminderde weerstand tegen bacteri\u00eble en virale infecties<\/span><\/p>\n

\u2022 Koningin stopt met ei-afzet doordat ze niet meer passend gevoed wordt.<\/span><\/p>\n

\u2022 Kaalvliegen en secundaire infecties veroorzaken de totale ondergang van het volk.<\/span><\/p>\n

Bestrijding<\/strong><\/span><\/p>\n

Een behandeling met antibiotica \u2013 zoals dat destijds nog mogelijk was \u2013 is uitgesloten, omwille van de mogelijke contaminatie van de bijenproducten. Dat neemt niet weg dat er in de media \u00e9n in de handel wel producten worden aangeboden, die de nosemose effectief zouden bestrijden. Het gaat dan om zogenaamde aanvullende bijenvoeding, die niet onder de wettelijke verplichtingen valt voor een homologatie als \u2018geneesmiddel\u2019. Enkele voorbeelden:\u00a0Apiherb, Nozevit, Protofil, Viatafeedgold<\/em>\u00a0\u2026<\/em><\/span><\/p>\n

Maar als de imker deze producten zou aanwenden, is hij wel verplicht daarvan melding te maken in zijn aantekeningen, die hij bij een eventuele controle \u2013 bijv. van het FAVV \u2013 moet kunnen overleggen. Deze instantie zal ongetwijfeld aandringen op verder onderzoek naar mogelijke residuen. Bovendien moeten we beseffen dat de sporen, de eigenlijke ziekteverwekkers dus, ongevoelig zijn voor om het even welk bestrijdingsmiddel. Een licht besmet, maar voldoende sterk volk, is bij een goede stuifmeeldracht tot zelfgenezing in staat.<\/span><\/p>\n

Ontsmetting<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2022 Kasten en ramen kunnen ontsmet worden door verdamping van azijnzuur. Let op: azijnzuur verbrandt de huid en prikkelt de ademhalingswegen. Werken in open lucht, met rubberhandschoenen, bril en beschermende kledij.<\/span><\/p>\n

\u2022 Lege opgewerkte ramen bewaren in een schouw van opeengestapelde rompen. In de bovenste romp een plastic schaaltje met azijnzuur: de dampen van het azijnzuur zijn zwaarder dan de lucht; ze zullen dus naar beneden trekken. De ramen en de rompen enkele dagen laten uitluchten alvorens ze in de volken te hangen.<\/span><\/p>\n

\u2022 Broedkamers, honingzolders, bodems en dekplanken afschrapen, vrijmaken van was- en propolisresten; schroeien met het gasbrandertje. Kunststofkasten (segebergers !) uitschrobben met loog. Bijzondere aandacht schenken aan de reiniging van de voederbakken waarin het wintervoeder werd aangereikt.<\/span><\/p>\n

De nieuwe variant<\/strong><\/span><\/p>\n

Nosema ceranae<\/em>\u00a0werd voor het eerst ge\u00efdentificeerd in 1996 op de Aziatische honingbij,\u00a0Apis cerana<\/em>\u00a0waaraan deze ziekteverwekker zijn roepnaam te danken heeft. Deze darmparasiet werd ervan verdacht medeplichtig te zijn aan de massale ondergang van de bijenvolken in de voorbije jaren. Tot bij onderzoeken deze\u00a0N. ceranae<\/em>\u00a0ook werd aangetroffen bij sterke kolonies die in geen enkel opzicht tekens vertoonde van te \u2018verdwijnen\u2019. Laat de parasiet dan \u00e9\u00e9n van de factoren zijn die meespelen in het CCD-syndroom, de voornaamste en de enige schuldige is hij alleszins niet.<\/span><\/p>\n

Overeenkomst en verschil<\/strong><\/span><\/p>\n

N. ceranae en N. apis<\/em>\u00a0hebben een vergelijkbare ontwikkelingscyclus en verspreiden zich langs dezelfde kanalen (zie hoger). De sporen van\u00a0N. ceranae<\/em>\u00a0zijn echter kleiner en smaller. Onder een gewone lichtmicroscoop<\/span><\/p>\n

\"12<\/span><\/p>\n

zijn ze zelfs voor een geoefend oog moeilijk te onderscheiden. Bij een\u00a0N.\u00a0<\/em>ceranae-infectie<\/em>\u00a0blijven de klassieke symptomen achterwege zoals: gezwollen achterlijf, diaree, bevuilde ramen en kastdelen, krabbelaars voor de kast.<\/span><\/p>\n

Daarom wordt\u00a0N. ceranae\u00a0<\/em>ook wel \u2018de droge nosema\u2019 genoemd. In tegenstelling met\u00a0N. apis,\u00a0<\/em>kent\u00a0N. ceranae<\/em>\u00a0geen \u2018seizoenen\u2019. Waar\u00a0N. apis<\/em>\u00a0tot uiting komt bij de uitwintering, in het voorjaar \u2013 denken we maar aan de legendarische eerste april \u2013 en met nog een kleine opstoot tijdens een schraal najaar, manifesteert\u00a0N. cernanae<\/em>\u00a0zich het hele jaar door. Uiteraard tast de\u00a0N. cenanae<\/em>\u00a0de volwassen bijen aan, wat tot de ontvolking van de kolonie kan leiden, zoals bij\u00a0N. apis.<\/em><\/span><\/p>\n

Voorkomen beter dan genezen<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2022 Geschikte standplaats met ruim pollenaanbod het hele jaar rond. Desgevallend pollendrachten opzoeken en pollendrachten zelf scheppen door inzaaien van drachtplanten.<\/span><\/p>\n

\u2022 Ondoorzichtige, donkere broedraten verwijderen, bestendig raten vernieuwen.<\/span><\/p>\n

\u2022 Correcte, tijdige en toereikende inwinteringsvoeding.<\/span><\/p>\n

\u2022 Elke verstoring van de winterzit moet achterwege blijven. Voortijdige controles bij de uitwintering, verstoren de warmtehuishouding in de kolonie en werken een uitbraak in de hand.<\/span><\/p>\n

\u2022 Afzien van broedbeperking in het vroege voorjaar; elke belemmering van de bijenomzet betekent een verzwakking van het weerstandsen het regeneratievermogen van het bijenvolk.<\/span><\/p>\n

\u2022 Bijenvolken die met een aantasting als \u2018ernstig\u2019 of \u2018zeer ernstig\u2019 werden gekwalificeerd, zouden zonder meer opgeruimd moeten worden, m\u00e9t het ratenbestand.<\/span><\/p>\n

\u2022 Voortdurende rotatie van de volken op de bijenstand: steeds jonge volken op jonge raten erop nahouden om de oudere, zieke kolonies te kunnen vervangen.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond Jaargang: 99 Jaar: 2013 Maand: Maart Auteurs:\u00a0A. Schotanus NOSEMOSE Sommige plaatselijke verenigingen organiseren in het voorjaar een microscopisch nosemaonderzoek. We raden de beginnende imkers aan om eraan deel te nemen. Hoe dat praktisch verloopt, zal het plaatselijk bestuur graag verduidelijken. Wat hierna volgt, is enige achtergrondinformatie omtrent deze typische […]<\/p>\n","protected":false},"author":163,"featured_media":0,"parent":339,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1764"}],"collection":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/163"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1764"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1764\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1765,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1764\/revisions\/1765"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/339"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}