{"id":2521,"date":"2020-05-16T09:55:38","date_gmt":"2020-05-16T07:55:38","guid":{"rendered":"http:\/\/jvbsoftware.be\/?page_id=2521"},"modified":"2020-05-16T09:55:38","modified_gmt":"2020-05-16T07:55:38","slug":"honing-oogsten-en-verzorgen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/konvib.be\/?page_id=2521","title":{"rendered":"HONING OOGSTEN EN VERZORGEN"},"content":{"rendered":"

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond<\/strong><\/span>
\nJaargang: 94<\/strong><\/span>
\nJaar: 2008<\/strong><\/span>
\nMaand: januari<\/strong><\/span>
\nAuteurs: Ludo De Clerq<\/strong><\/span><\/p>\n

HONING OOGSTEN EN VERZORGEN<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n\n
\"49<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Honing: een zuiver natuurproduct Foto: Francis Joly<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Oogsten<\/strong><\/span><\/p>\n

Gebruik zoveel mogelijk jonge raat voor de hoogsels. Oude raat geeft vliesjes af en niet altijd aangena\u00adme smaakstoffen – propolis bvb. Honing uit jonge raat is lichter van kleur en wordt sneller zuiver bij het zeven en afschuimen. Oude raat bevat vaak veel stuifmeel. Dat geeft wazige honing en geeft problemen bij de opslag van de geslingerde ramen (v\u00e9\u00e9l gevoeliger voor wasmot). Jonge raat breekt dan weer vlugger bij het slingeren, maar dat is zeker bij een radiaal-slinger niet zo’n groot probleem. Oude raat geeft onbalans als er teveel stuifmeel in zit, en is daar\u00admee soms zelfs zo zwaar geladen dat ze breekt bij het droogslingeren.<\/span><\/p>\n

In Duitsland en Frankrijk wordt in de imkerscholen geleerd enkel met maagdelijke raat te werken in de honingzolders; enerzijds omwille van kwaliteit en hygi\u00ebne, ander\u00adzijds om besmetting van de honing met varroa-bestrijdingsmiddelen te vermijden. Sommige imkers wafelen om die reden ook z\u00e9lf en gebruiken enkel pure ontzegelwas.<\/span><\/p>\n

Wanneer uithalen?<\/strong><\/span><\/p>\n

Optimaal is vlak na een koude nacht, liefst enkele dagen na een drachtpauze.<\/span><\/p>\n

Waarom? De bijen hebben heel wat werk te verzetten om de honing in te dikken. Stellen we dat een nec\u00adtar wordt opgehaald met gemiddeld 30% suikers (en 70% vocht), dan is voor een oogst van 15 kg honing met 83% suikers (17% vocht) niet minder dan 41,5 kg nectar vereist. Het verschil (26,5 kg) moet door verdamping verwijderd worden. U begrijpt waarom bijen niet goed vliegen op nectar met minder dan 20% sui\u00adkers. Een 20%-ige nectar vergt 62 kg (waarvan 47 kg te verdampen), en een 15%-ige vergt 83 kg: heeft 68 kg vocht teveel voor dezelfde oogst.<\/span><\/p>\n

In de kast wordt droge buitenlucht aangezogen die wordt opgewarmd tot \u00b1 35\u00b0C. Bij deze temperatuur kan de lucht bij 100% relatieve vochtigheid (RV) tot 39 g vocht inhouden per kubieke meter. Als we ervan uitgaan dat honing met 20% vocht in evenwicht is met lucht aan 63,5% RV (Martin 1958: Klaverhoning: 60% RV-18,3% vocht, 55% RV-16,8% vocht), dan houdt diezelfde m3 slechts 25 g vocht.<\/span><\/p>\n

Heeft de buitenlucht die wordt aangezogen 25\u00b0C en 100% RV, dan bevat die reeds 25 g vocht! Dan kan de honing niet vol\u00addoende ingedikt worden. Dit ver\u00adklaart waarom er problemen optre\u00adden bij aanhoudend warm en zwoel weer. Is het slechts 20\u00b0C bij 60% RV, dan bevat de aangezogen lucht 10,5 g vocht per m3. E\u00e9n m3 kan dan in de kast 14.5 g vocht opne\u00admen. De 26,5 kg vocht (voor 15 kg honing) vergt dus 1.830 m3 koele droge lucht.<\/span><\/p>\n

Stel dat we deze op \u00e9\u00e9n week tijd door een vliegspleet van 8 mm hoog en 35 cm breed moeten trek\u00adken, langs \u00e9\u00e9n kant naar binnen, langs de andere naar buiten, dan betekent dat dag en nacht een windsnelheid van 2,1 m\/s = 7,6 km\/u. Bovendien vergt de verdam\u00adping van het vocht de verbranding van 4 kg honing of 11 kg nectar met 30% aan suikers. Gelukkig wordt hiertoe afvalwarmte van de larven benut. Merk op dat in diezelfde periode de bijen voor zichzelf en hun larven waarschijnlijk ook zo’n 40 \u00e0 50 kg nectar verbruiken. Dat is ook nog eens tweemaal zoveel vocht dat vrijkomt, grotendeels binnenin de kast. Dus het waait al meer dan 20 km\/u!<\/span><\/p>\n

U begrijpt waarom het vroeger werd aangeraden de vliegspleet op de volledige breedte van de kast te nemen. En ook waarom in de zomer de vliegspleet vergroot werd met wiggen tussen bodem en broedbak. U begrijpt ook het enor\u00adme voordeel van de varroa-bodem (40 keer meer verluchting).<\/span><\/p>\n

Ikzelf heb een extra verluchtingsopening van 8mm x 200mm met vliegplank ingebouwd in de koninginnenroos\u00adter. De bijen maken hiervan goed gebruik. Als U in een probleem\u00adstreek zit, is het ook nuttig bij de plaatsing van de bijenhal ervoor te zorgen dat de opstelling zo droog mogelijk is, t.t.z. zorg voor afwa\u00adtering (een gracht dichtbij is geen probleem, drassige grond wel, \/, want deze heeft een groot verdam\u00adpingsoppervlak en staat bloot aan de hete zonneschijn).<\/span><\/p>\n

Breek ook indien mogelijk plaatse\u00adlijk de verdamping van grondvocht (overdekte hal, roofing op de grond, schoffelen voor de kasten, of een deklaag met schors of zelfs beton om het opstijgend vocht tegen te houden).<\/span><\/p>\n

Hoever moet honing verzegeld zijn?<\/strong><\/span><\/p>\n

Traditioneel zien we graag ramen die van lat tot lat verzegeld zijn. Vuistregels als minimaal 80% ver\u00adzegeld doen de ronde. Nochtans heb ik zelf al lentehoning uit onverzegelde ramen geslingerd die slechts 14% vocht had. En ik ken imkers die uit volledig verzegelde ramen honing halen met 24% vocht en meer. Verzegeling heeft niets te maken met het vochtge\u00adhalte of de ‘rijpheid van de honing, maar enkel met de volheid van de cel! Ik ben gaandeweg weggegaan van de wolkenkrabber-methode met twee slingerperioden<\/span><\/p>\n

(lente en zomer) naar een metho\u00adde van: hoogsel(s) bijna vol (ver\u00adzegeld of niet) – honing afnemen en nieuwe hoogsel(s) geven, \u00e9\u00e9n of twee naargelang de sterkte van het volk.<\/span><\/p>\n

Het eerste voordeel is dat de bijen geen problemen hebben met de warmtehuishouding. Wolkenkrabbers vormen geen probleem bij warm weer, maar een koude periode maakt al snel dat de bijen een deel van de kast onbeheerd moeten achterlaten. Bij bvb koolzaadhoning is er risico dat de honing opstijft in de raat!<\/span><\/p>\n

Tweede voordeel is dat men minder materiaal nodig heeft, hoogstens twee hoogsels per kast.<\/span><\/p>\n

Derde voordeel is dat de honing niet langer dan nodig open en bloot in de cellen staat, waar hij de bloesemgeur kan verliezen maar ook vocht en allerlei nevensmaken kan opnemen – zoals was- of propolisgeur of de lijfgeur van de bijen. Mijn honing is er met deze methode fijner en aromatischer op geworden.<\/span><\/p>\n

Vierde voordeel is dat de bijen voldoende ruimte hebben om de binnenkomende nectar te stapelen. Deze heeft driemaal het volume van de latere honing. Als men dus wacht tot alle hoog\u00adsels van lat tot lat verzegeld zijn, verplicht men de bijen om het broednest te gebruiken als over-slagruimte. Voldoende ruimte geven, kan zwermen verminderen.<\/span><\/p>\n

Vijfde voordeel is dat men meer verschillend smakende honing\u00adsoorten kan aanbieden. Zo heb ik sommige jaren een vlierbloesem-honing doordat ik de kasten leeg\u00adhaal wanneer de vlier begint te bloeien, en twee weken later, wan\u00adneer de vlier bijna is uitgebloeid, opnieuw slinger. Werkelijk een unieke honing die ook nog een meerprijs haalt.<\/span><\/p>\n

Zesde voordeel komt wellicht in de nabije toekomst tot zijn recht, als de gevreesde kleine kastkever eraan komt. Deze beestjes leggen eieren die na twee tot drie dagen uitkippen. Wekelijks honing afha\u00adlen zal dan misschien een manier zijn om nog genietbare honing te slingeren.<\/span><\/p>\n

In 2007 werden alle volken zelfs negenmaal geslingerd! Ik stel niet vast dat de bijen steeklustiger worden door de frequente afname. Dit is voor de bijen duidelijk min\u00adder hinderlijk dan frequente sto\u00adring in het broednest.<\/span><\/p>\n

Hoe testen?<\/strong><\/span><\/p>\n\n\n\n\n
\"49<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Refractometer Foto: Francis Joly<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

Als de ramen volledig verzegeld zijn, is er natuurlijk geen probleem (hoewel er geen garantie is dat die honing onder de zegels droog genoeg is). Als er echter veel open cellen zijn, moet men testen. Haal een raam uit naar de kant toe, veeg de bijen af, en houd het raam schuin tot horizontaal boven de kast. Zorg ervoor dat alles wat eruit kan druppelen in de kast valt, zo vermijd je roverij.<\/span><\/p>\n

Druppelt er veel waterachtig vocht uit, dan kan men niet slingeren, want dit bevat 50-100% water. Proef eens van de druppels, het kan zelfs puur water zijn (tijdelijke opslag van drinkwater). Druppelt er weinig tot niets uit, herhaal dan met de andere kant. Blijft het positief, probeer dan eens of de honing eruit te schudden is met een klei\u00adne verticale schok.<\/span><\/p>\n

Dretst de honing eruit, steek het raam dan terug en probeer ‘s anderendaags opnieuw. Vallen er maar een tien\u00adtal druppels uit, dan zal er meestal geen probleem zijn om deze ~\\ honing te slingeren. Controleer eventueel wat honing met een refractometer. Controleer nog wel elk raam bij het uithalen, en meet na het slingeren het vochtgehalte om bij te leren tegen de volgende oogst.<\/span><\/p>\n

Zit men met een beetje veel drets bij het laatste uithalen van het jaar, dan kan men twee broedbak-ramen naast de kast op een plastic vel openleggen, en zoveel moge\u00adlijk daarop uitschudden. Neem dan twee honingramen naast het broednest weg en steek de opvangramen in de plaats. Is er echt heel veel van die natte honing, houd dan die ramen apart, slinger ze en vervoeder die honing. Ook goed voor mede (deze natte honing is extra aromatisch) of gebruik in de keuken.<\/span><\/p>\n

Hoe uithalen?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nooit rook blazen op het wasge\u00addeelte van de raat. Op het latten-werk, geen probleem. Eventuele teerdruppels (vooral bij blaasbalg\u00adberokers) direct afvegen. Risico is gerookte honing.<\/span><\/p>\n

Gebruik geen drijfmiddelen zoals boterzuuranhydride (ruikt op zich aangenaam, maar trekt in de was en hydrolyseert langzaam tot boterzuur, dat dan in de honing trekt, en een onaangename geur geeft van ranzige boter); ook geen benzaldehyde (geur van amande\u00adlessence), noch nitrobenzeen (mirbaan-geist). Deze laatsten ruiken aangenamer, maar zijn niet-typisch voor honing. Uitblazen met een bladblazer gaat ook, mits men een kapruin aanheeft.<\/span><\/p>\n

Bijendrijvers zijn geen probleem als de raten van lat tot lat verze\u00adgeld zijn, maar steek ze niet te vroeg (niet de avond tevoren bvb) om afkoeling te vermijden. Vooral lentehoning – zoals koolzaad – kan snel opstijven in de raat.<\/span><\/p>\n

Om open honing te oogsten zijn bijendrijvers zeer bewerkelijk. Om zeker te zijn dat de bijen ‘s nachts de honing kunnen indikken, mag men de drijvers pas ‘s morgens steken. Maar om de bijen plaats te geven voor de verse nectar die die dag zal binnenkomen, moet er minstens \u00e9\u00e9n leeg hoogsel onder de bijendrijver gezet worden. Dat maakt drijvers wel minder aantrek\u00adkelijk.<\/span><\/p>\n

Slingeren<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n\n\n\n\n
\"49<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Honingslinger\u00a0Foto: www.carl fritz.de<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u00a0<\/em>De ramen zo warm mogelijk slingeren, teneinde de honing zo vloeibaar mogelijk te hebben. Dit spaart de slinger en de imker, en vergemakkelijkt het zeven en het klaren.<\/span><\/p>\n

Zet de hoogsels bij het binnen\u00adbrengen op kranten of op een iso\u00adlatieplaat, maak gesloten stapels, en dek bovenaan af als je niet direct kunt slingeren. In dit stadi\u00adum kun je eventueel door droge warme lucht tussen de raten te blazen nog overtollig water uit de honing halen, \u00b1 rato van 1% daling per dag (bron: Guth).<\/span><\/p>\n

Zo mogelijk het slingerlokaal ver\u00adwarmen tot 25\u00b0C of meer (oplet\u00adten voor zweet in de honing).<\/span><\/p>\n

Bij een tangentiaalslinger, eerst \u00e9\u00e9n kant lichtjes slingeren, zodat het grootste gewicht uit die kant is, dan keren en droogslingeren, opnieuw keren en droogslingeren. Bij de radiaalslinger, langzaam beginnen tot het grootste gewicht weg is.<\/span><\/p>\n

Dit houdt ook een eventu\u00adele onbalans binnen de perken. Desnoods stoppen en de ramen herschikken voor goede balans. Tenslotte aan hoogste snelheid droogslingeren.<\/span><\/p>\n

De radiaalslinger laat een klein beetje meer honing op de raat dan de tangentiaalslinger, maar het gaat om hoogstens een percent verschil. Naar mijn ondervinding helpt dit beetje honing trouwens tegen schimmelvorming op de raat. In de lente wordt een hoog\u00adsel met raten nat van honing, veel sneller aangenomen dan een met droge raten.<\/span><\/p>\n

Zuiveren van honing<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n\n\n\n\n
\"49<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Kegelzeef. Foto: www. carl fritz.de<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

Direct na het slingeren, zeven, hetzij door de traditionele inox dubbelzeef (te reinigen na elke 100 kg honing), hetzij door een nylon zeefdoek van 50 mesh (= 50 draden\/duim, = \u00b1 2 draden\/ mm) Deze laatste laat zich verwerken tot een puntzak die men aan een ring op een driepoot hangt, of tot een lange kous die men aan een vultrechter hangt.<\/span><\/p>\n

Een fijne nylon\u00adkous werkt ook, maar die moet wel in haar bewegingsvrijheid beperkt worden. Voordeel van het nylonkous-systeem is de extra filteropper\u00advlakte, die vlot werken met grote\u00adre hoeveelheden honing toelaat.<\/span><\/p>\n


\nRijpen<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Na het slingeren moet de honing een tijd staan zonder roeren, liefst goed warm (best in het bad van Marie), zodat wasdeeltjes, stuifmeel en vliesjes bovendrijven. Als ze erin blijven, worden ze door de klant als vreemd en onaange\u00adnaam ervaren, ondanks het feit dat ze de smaak soms zelfs kunnen verheffen.<\/span><\/p>\n

Opletten voor vreemde geuren zoals bvb in de patattenkelder. Zelfs in afgesloten plastic emmers kan een geur doordringen, als het maar lang genoeg duurt.<\/span><\/p>\n

Minstens tweemaal afschuimen met minstens 24 uur tussentijd (au bain-marie: 24 u op 35\u00b0C, nacht laten afkoelen, afschuimen, terug 24 u op 35\u00b0C, nacht laten afkoe\u00adlen, afschuimen, klaar).<\/span><\/p>\n

Afschuimsel scheidt ook weer. Als je veel hebt, kun je zo het volume ervan reduceren. Anders eventueel alles zelf opeten. De was die erin zit, fungeert als drager en verhoogt de smaakgewaarwording. Afschuimsel verdunnen om te vervoederen is uit den boze. Het is zeer rijk aan gisten en schiet onmiddellijk in gang als men verdunt.<\/span><\/p>\n

Granuleren<\/strong><\/span><\/p>\n

Alle honing granuleert, alleen duurt het soms lang.<\/span><\/p>\n

Zonder roeren wordt de hele potin\u00adhoud \u00e9\u00e9n blok, of scheidt zich de honing in een grof wit neerslag, en een donkere bovenlaag. Het eerste is onaangenaam, want hard en onverwerkbaar. Het tweede is gevaarlijk, want de bovenlaag is rijk aan vocht, en brengt gistings\u00adgevaar.<\/span><\/p>\n

Doelgericht roeren geeft een fijne gelijkmatige korrel, die na het afvullen aaneengroeit tot een netwerkstructuur doorheen de pot. De vloeibare fase zit dan tussen de korrels gevangen, en wordt zo beschermd tegen gisting. De ideale granuleringstemperatuur is +14\u00b0C. Bij lagere temperatuur is de honing te stroperig, wat granu\u00adleren vertraagt. Bij hogere tempe\u00adratuur is de drijvende kracht tot granuleren kleiner.<\/span><\/p>\n

Enten<\/strong><\/span><\/p>\n

De enige voor de gewone imker praktisch haalbare manier om het granuleringsproces onder controle te krijgen, is enten. Entstof is een fijnkorrelige honing van een vorige oogst (ideaal is koolzaadhoning), dan wel een fijngemalen honing.<\/span><\/p>\n

Men kan ten eerste klassiek enten, bvb 10 kg koolzaadhoning bij 100 kg vers geslingerde en gezuiverde honing, mengen tot die dik wordt na enkele dagen, dan afvullen. Probleem hierbij is dat men de entstof ordentelijk uit de emmer moet krijgen zonder de fijne kor\u00adrels te smelten, maar ook zonder dat er grotere klompen overblij\u00adven.<\/span><\/p>\n

Praktisch betekent dit dat men eerst de entstof in het bad van Marie zacht maakt (niet smel\u00adten!), en als eerste in de roerketel doet. Roer dit goed tot een gladde massa, en zorg ervoor dat er geen zichtbare of voelbare brokken overblijven. Roer liever wat extra, want elke korrel of brok groeit elf\u00admaal in gewicht, of 2,2 maal in doormeter. Zonder machine gebeurt dit in het zweet uws aan\u00adschijns! Bijkomend probleem is dat de smaak van de honing verandert door de in verhouding grote hoeveelheid entstof. Niet dat kool\u00adzaadhoning slecht is, maar de smaak wijkt toch sterk af van bvb een zomerhoning. Ik verkies dan ook de alternatieve, zeg maar de industri\u00eble methode.<\/span><\/p>\n

Bereiding entstof<\/strong><\/span><\/p>\n

Neem van het vorige jaar 0,5 kg honing met vergelijkbare smaak en liefst niet te grove korrel. Mix deze honing zo fijn als mogelijk, en dan nog wat fijner. Deze entstof zal tot een factor duizend groeien in gewicht, dus een factor tien in korrelgrootte! Elk overblijvend kor\u00adreltje wordt later merkbaar! Omdat het hier slechts een kleine hoe\u00adveelheid betreft, kunnen we de perfectie nastreven.<\/span><\/p>\n

De entstof moet een gelijkmatige witte kleur hebben. Wanneer we deze hoeveel\u00adheid entstof (0,5 kg) ineens in de bvb 100 kg vloeibare honing bren\u00adgen, bezorgen we onszelf een aan\u00adtal problemen.<\/span><\/p>\n

Eerste probleem is dat er 100 kg van een zeer viskeu\u00adze (=stroperige) massa zeer intens moet gemengd worden: begin maar!<\/span><\/p>\n

Ten tweede is de entstof een zeer viskeuze pasta tegenover de minder viskeuze honing, en deze combinatie is heel moeilijk homo\u00adgeen te mengen. Bovendien is het gevaar re\u00ebel dat de fijne korreltjes gewoon oplossen in de massa, zeker als de temperatuur nog niet laag genoeg is. En dan nog is de afstand tussen twee korreltjes relatief groot, zodat naast het groeien van de entstof ook nog spontane kiemvorming optreedt, met waarschijnlijk een gedeelte grove korrels tot gevolg.<\/span><\/p>\n

De korrel\u00adtjes zijn ook niet talrijk genoeg om mekaar te steunen, en zullen uitzakken tenzij men meerdere keren per dag roert. Het is dan ook veel beter deze entstof geleidelijk in volume op te bouwen. Dat gaat als volgt: de roerketel wordt schuin gezet en de entstof wordt erin gebracht met tweemaal zijn gewicht aan vloeibare honing (+1 kg = samen 1,5 kg). Meng dit gron\u00addig tot geen enkel kleurverschil meer zichtbaar is. Dit is menselijk omdat de hoeveelheid klein is.<\/span><\/p>\n

Eventueel kan men de eerste keer nog eens de mixer gebruiken. Laat dit mengsel goed opstijven, min\u00adstens 24 uur, met dagelijks roeren indien langer.<\/span><\/p>\n

Roer dit mengsel goed los, en voeg opnieuw tweemaal het gewicht aan vloeibare honing toe (+2×1,5 = 3 kg = samen 4,5 kg). Meng dit grondig tot geen enkel kleurver\u00adschil meer zichtbaar is. Laat dit mengsel goed opstijven, minstens 24 uur, met dagelijks roeren indien langer.<\/span><\/p>\n

Roer dit mengsel goed los, en voeg opnieuw tweemaal het gewicht aan vloeibare honing toe (+2×4,5 = 9 kg = samen 13,5 kg) Meng dit grondig tot geen enkel kleurver\u00adschil meer zichtbaar is. Laat dit mengsel goed opstijven, minstens 24 uur, met dagelijks roeren indien langer.<\/span><\/p>\n

Roer dit mengsel goed los en voeg opnieuw tweemaal het gewicht aan vloeibare honing toe (+2×13,5 = 27 kg = samen 40 kg) Meng dit grondig tot geen enkel kleurver\u00adschil meer zichtbaar is.<\/span><\/p>\n

Laat dit mengsel goed opstijven, minstens 24 uur, met dagelijks roeren indien Langer.<\/span><\/p>\n

Roer opnieuw goed los, en voeg weer tweemaal het gewicht aan vloeibare honing toe (+2×40 = 80 kg = samen 120 kg). Meng grondig tot geen enkel kleurverschil meer zichtbaar is.<\/span><\/p>\n

Een roerketel van 100 1 is nu vol. Voor een grotere roerketel kan men dit proces nog \u00e9\u00e9n of twee keer herhalen<\/span><\/p>\n

Laat dit mengsel goed opstijven, ditmaal drie \u00b1 vier dagen, met dagelijks roeren. De tijdsduur die men hier laat, verschilt van honing tot honing, van de temperatuur, en ook van de gewenste hard\u00adheidsgraad. Hoe langer men blijft roeren, hoe meer glucose zich op de korrels afzet, en hoe minder ‘restglucose’ er in het vloeibare deel blijft. Het is deze ‘restglucose’ die na het afvullen ervoor zorgt dat de korrels aaneenplakken. Laat men veel restglucose, dan stijft de honing hard op. Dit is voor iedere honing verschillend, en vraagt wat ondervinding!<\/span><\/p>\n

Ikzelf werk met een roerketel van zo’n 27 kg. Ik stop natuurlijk met opbouwen wanneer die vol is. Ik blijf drie, vier dagen roeren tot ik aan de dikte van de massa voel dat het tijd wordt om af te vullen en vul dan de roerke\u00adtel voor 2\/3 af in potten. De ketel vul ik daarna weer op met 2\/3 vloeibare honing (desnoods opnieuw korrelvrij gemaakt in het bad van Marie), Weer inroeren tot er geen kleurverschillen meer zijn. Ik blijf opnieuw drie, vier dagen roeren tot ik aan de dikte van de massa voel dat het tijd wordt om af te vullen.<\/span><\/p>\n

De cyclus herhaalt zich tot alle vloeibare honing is verwerkt. Dan pas mag de ketel helemaal leegge\u00admaakt worden. De eerste potten zijn een flinke week na het begin van het enten gevuld, en enkele dagen later is de inhoud stijf. Dit gaat dus echt snel, en het laat bovendien toe met zeer weinig entstof te werken, zodat, zelfs indien we een ni\u00e9t-typische honing als entstof gebruiken (bvb koolzaad in zomerhoning), er toch geen grote smaakbe\u00efnvloeding zal zijn.<\/span><\/p>\n

Roeren<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n\n\n\n\n
\"49<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Honingroerder Foto: www.carl fritz.de<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

Roeren brengt drie fenomenen mee.<\/span>
\nEen eerste is het omzetten van de massa. Deeltjes van links onder en rechts boven krijgen de gelegen\u00adheid zich te mengen. Dit vraagt een intense verplaatsing van de honingmassa. Dit is niet all\u00e9\u00e9nza\u00adligmakend, want naast grove men\u00adging moet er ook nog fijne men\u00adging optreden. Dat vraagt diffusie en dat vraagt tijd. Hoe fijner men mengt, hoe korter deze diffusie-tijd, maar door de hoge viscositeit van de honing wordt typisch gere\u00adkend met halve dagen. Het heeft geen zin zich om het uur in het zweet te roeren, want dan heeft de diffusie haar werk nog niet gedaan.<\/span><\/p>\n

Een tweede fenomeen is het her\u00adverdelen van de granulatiekiemen. Dit is vooral belangrijk als men niet ent zoals hierboven beschre\u00adven. De granulatiekiemen ontstaan dan op de wanden en de bodem van het vat (de ‘koudste plaat\u00adsen). De hoge warmteoverdracht stimuleert er de kiemgroei, zodat er zeer grote, lees grove, korrel kan ontstaan. Ook de wand zelf kan ruw zijn, en als kiem optreden.<\/span><\/p>\n

Dit versterkt nog dit effect. Het is dan ook noodzakelijk bij het roeren de wanden grondig af te schrapen. Niet om het vat te verslijten, maar om de laag ‘grovere’ korrels die zich wil vormen tijdig af te schra\u00adpen en te vervoeren naar de massa van de honing. De kiemen op de wand zijn dan verkleind en kunnen weer gaan groeien tot de volgende roerbeurt. Zo wordt vermeden dat de grove korrel tot buitensporige afmetingen kan groeien, en ont\u00adstaat er een natuurlijk opstijven. In de praktijk kan dit helaas weken en maanden duren, en daardoor durft men wel eens ‘vergeten’ te roeren en heeft men al snel een grove korrel. Enten is duidelijk beter.<\/span><\/p>\n

Een derde fenomeen kan praktisch niet optreden als men met de hand roert. Met mechanische roerders kan het echter gebeuren dat na het bijna voleindigen van het granule\u00adren nog v\u00e9rder wordt geroerd. De honing bestaat dan typisch uit zo’n 15% vaste korrels, met daar\u00adtussenin een vloeibare massa die zodanig arm is aan ‘restglucose’ dat geen verdere korrelgroei moge\u00adlijk is.<\/span><\/p>\n

Wordt zo’n honing afgevuld, dan is er niets om de korrels aan elkaar te plakken, en in plaats van een stevig netwerk heeft men een blijvend pasteus resultaat. Dergelijke honing wordt eventueel in tubes aan de man gebracht (gegeerd bij scouts), hij wordt nooit hard in de tube (tot ze eens te warm gelegen heeft natuurlijk). In een grote glazen pot is het ver\u00adhaal echter minder leuk. De korrels bezinken na enkele maanden tot een witte onderlaag. En de donke\u00adre bovenlaag riskeert te gisten!<\/span><\/p>\n

Afvullen<\/strong><\/span><\/p>\n

Natuurlijk gebruiken we de standaard glazen bokalen. Deze moeten zuiver, geurvrij en droog zijn. Best met kokend water naspoelen en laten uitlekken.<\/span><\/p>\n

Opletten met afdrogen. Veel hand\u00addoeken geven pluisjes af. De afwasmachine is eigenlijk ideaal, daar komen de potten mooi droog uit. Potten zo mogelijk vullen terwijl ze nog warm zijn. Dit doet de honingpasta extra goed uit\u00advloeien en verbetert de hechting aan de wand. Dat zou de ijsbloem-vorming verminderen.<\/span><\/p>\n

Ideaal tegen ijsbloem, is de honing in de roerketel volledig te laten opstijven, en die dan 24 uur voor het afvullen in een warme kamer op 35\u00b0C te plaatsen. Vlak voor het afvullen snel en kort los\u00adroeren en inpotten. Direct na het afvullen in een ruimte rond de 14\u00b0C zetten om finaal op te stij\u00adven.<\/span><\/p>\n

Gevulde potten mooi horizon\u00adtaal zetten (bvb een dikke multi\u00adplexplaat onderaan in een kast leggen en mooi waterpas uitlij\u00adnen), en het deksel op de pot leg\u00adgen zodat er geen stof invalt. Na het vullen eventuele luchtbellen wegstrijken met de rugkant van een lepel, en de pot goed sluiten. Het is aan te bevelen de deksels lichtjes in te drukken bij het sluiten, zodat u later ziet of de pot goed gesloten was (het deksel moet een beetje hol blijven staan). Potten niet overvullen, zodat de honing niet tegen het deksel komt bij het sluiten. Ook de potten niet vervoeren vooraleer de honing volledig stijf is.<\/span><\/p>\n

Bewaren<\/strong><\/span><\/p>\n

Korrels vergroten met de jaren. Dit komt doordat de korrels niet statisch naast de vloeistof kunnen bestaan, maar wel in evenwicht ermee. Er lossen voortdurend suikerdeeltjes op en er worden er voortdurend weer afgezet. Vooral aan scherpe kanten lossen er naar verhouding meer \u00f3p dan er neerslaan. Op vlakke gedeelten slaan er meer n\u00e9\u00e9r dan er oplossen. Enerzijds worden scherpe korrels stilaan rond, en anderzijds lossen kleine korrels, die relatief meer scherpe kanten hebben, stilaan op, en wordt hun materiaal afgezet op de grotere korrels, die verder groeien. Bij 20\u00b0C is er na een jaar reeds een merkbare vergroving.<\/span><\/p>\n

Als de honing echter voldoende fijn was in ‘t begin kan men hem zonder klachten meerdere jaren bewaren. De bewaartemperatuur ligt best boven 10\u00b0C om ijsbloemvorming of een witte bovenlaag op de honing te vermijden. Vooral tem\u00adperatuurschokken zijn nadelig. De ideale bewaartemperatuur is +\/- tussen 10 en 15\u00b0C. Waarschuw uw klant tegen blootstelling van honing aan de zon, zeker in de auto (haalt makkelijk 80\u00b0C in de zomer) en in de keukenkast. De honing wordt er weer vloeibaar door, en kan gaan scheiden en\/of gisten. Honing ontwatert lang\u00adzaam met vorming van HMF (hydroxymethylfurfural).<\/span><\/p>\n

Twee jaar bewaren beneden 15\u00b0C is geen probleem, hoewel men na analyse zo’n honing reeds afkeurt voor HMF. Honing moet al heel oud of hevig verhit zijn voor er van een gezond\u00adheidsprobleem sprake kan zijn.<\/span><\/p>\n

Impact van versneld afnemen van honing<\/strong><\/span><\/p>\n

Zie grafiek van de honingop\u00adbrengst (gemiddelde van vier vol\u00adken), uitgedrukt in procent van de oogst van 2000, met tussen haak\u00adjes het aantal volken.<\/span><\/p>\n

In 2000 – dat ik toen als een nor\u00admaal jaar beschouwde (ik begon ook pas na te denken over deze zaken) – werd er reeds vijf keer geslingerd, in 2007 negen keer. Gegevens van 2002 ontbreken. Het startpunt aan de basislijn is het plaatsen van de hoogsels en varieert tussen 11 maart en 22 maart (30 maart in 2006 wegens zwakke volken). De oogst eindigt op 23 juli tot 12 augustus. Tussen het plaatsen van het eerste hoogcel en het slingeren van de laatste oogst zijn er slechts 140 \u00e0 150 dagen (en in 2007 zelfs maar 128 dagen). Het echte oogstsei\u00adzoen is dus slechts een 35% van het jaar.<\/span><\/p>\n

2005 hinkt wat achterop door twee zwak presterende volken. 2006 is laat op gang gekomen, en is door sterke varroa-aantasting uitgedraaid op een rampjaar, terwijl andere imkers uit de buurt spraken van normale tot goede oogsten. In oktober is een van de kasten op een week tijd gesneuveld door een aandoening met de symptomen van Black Bee Paralysis Virus. Een extra Perizin-behandeling toonde bij de vier andere kasten weer zeer veel varroa (ondanks Apivar\u00adbestrijding eind juli). De goede resultaten van 2007 zijn o.m. aan een sterker doorgedreven varroa bestrijding te danken.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"49<\/span><\/p>\n

\"49<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond Jaargang: 94 Jaar: 2008 Maand: januari Auteurs: Ludo De Clerq HONING OOGSTEN EN VERZORGEN Honing: een zuiver natuurproduct Foto: Francis Joly Oogsten Gebruik zoveel mogelijk jonge raat voor de hoogsels. Oude raat geeft vliesjes af en niet altijd aangena\u00adme smaakstoffen – propolis bvb. Honing uit jonge raat is lichter […]<\/p>\n","protected":false},"author":163,"featured_media":0,"parent":323,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2521"}],"collection":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/163"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2521"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2521\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2522,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2521\/revisions\/2522"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}