{"id":2597,"date":"2020-05-16T13:35:37","date_gmt":"2020-05-16T11:35:37","guid":{"rendered":"http:\/\/jvbsoftware.be\/?page_id=2597"},"modified":"2020-05-16T13:35:37","modified_gmt":"2020-05-16T11:35:37","slug":"bijen-en-koolzaad-een-win-winsituatie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/konvib.be\/?page_id=2597","title":{"rendered":"BIJEN EN KOOLZAAD, EEN WIN-WINSITUATIE"},"content":{"rendered":"

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond<\/strong><\/span>
\nJaargang: 92<\/strong><\/span>
\nJaar: 2006<\/strong><\/span>
\nMaand: December<\/strong><\/span>
\nAuteurs: Bart Vleeschouwers<\/strong><\/span><\/p>\n

BIJEN EN KOOLZAAD, EEN WIN-WINSITUATIE<\/strong><\/span><\/h2>\n

\"bij-kool_1\"<\/span><\/p>\n

Koolzaad\u00a0(Brassica napus L.)\u00a0<\/em>komt van oudsher in onze streken voor. Het is een gewas uit de familie van de kruisbloemigen waartoe ook alle koolgewassen, heel wat sier\u00adplanten en een reeks (on)kruiden behoren.<\/span>
\nKoolzaad is al duizenden jaren in cultuur, vooral voor zijn olie die meestal wordt aangewend om lampen brandend te houden.<\/span>
\nOmdat de plant van nature een aantal giftige bestanddelen bevat, werd de olie tot voor kort haast nooit voor de voeding gebruikt. Door selectie wordt het giftige\u00a0erucazuur\u00a0<\/strong>nu uit de oliefractie ge\u00eblimineerd. Ook wordt het gehalte aan\u00a0glycosynolaten\u00a0<\/strong>in de perskoek sterk gereduceerd. Deze vari\u00ebteiten worden verhandeld onder de noemer ’00-vari\u00ebteiten’ ofte ‘dubbelnulvari\u00ebteiten’.<\/span><\/p>\n

De laatste jaren komt koolzaad weer sterk in de belangstelling daar waar tot voor een drietal jaren het areaal in onze streken steeds verder achteruitging. Door de stijgende brandstofprijzen, de akkoorden van Kyoto om de broeikasgassen terug te drin\u00adgen, maar vooral door de Europese verplichting om een bepaald niveau van hernieuwbare brand\u00adstoffen te gaan gebruiken, is de vraag naar koolzaadolie zeer sterk beginnen stijgen.<\/span>
\nWe hebben in de loop van 2006 ook in Vlaanderen een sterke toename van het aantal percelen met koolzaad gezien.<\/span>
\nDe bloei-explosie van begin mei, na een lange winter, was echt opvallend.Door het bloeitijdstip kan kool\u00adzaad een belangrijke bijdrage leveren voor de bijenhouderij. Op een ogenblik dat de meeste fruit\u00adbomen uitgebloeid zijn en nog v\u00f3\u00f3r dat de meeste zomerbloeiers eraan komen, levert koolzaad een belangrijke hoeveelheid pollen en nectar.<\/span><\/p>\n

Vroeger was het dan ook een traditie dat imkers hun volken verplaatsten naar koolzaadvelden, tot wederzijds nut. Door het ver\u00addwijnen van het koolzaad in Vlaanderen, werden veel imkers gedwongen om naar andere oplos\u00adsingen te zoeken of om met hun volken naar Walloni\u00eb te trekken waar de teelt veel langer heeft standgehouden.<\/span>
\nUit een aantal studies blijkt dat in sommige (uitzonderlijke) gevallen opbrengsten tot 50 kg honing per volk worden gehaald. Gerekend aan een optimum van drie kasten per hectare koolzaad, komen we aldus aan opbrengsten tussen de f 100 en de 150 kg per ha.<\/span>
\nDe realiteit is natuurlijk meestal niet zo uitzonderlijk. Heel wat fac\u00adtoren bepalen immers mee de honingopbrengst, zoals de stand\u00adplaats, de bodemsoort, de vari\u00ebteit en de gezondheid van het bijen\u00advolk.<\/span><\/p>\n

Zo zijn er bijvoorbeeld problemen met bepaalde vari\u00ebteiten, de zogenaamde mannelijk steriele hybriden die bijna geen pollen leveren en daardoor veel minder interessant zijn. Of een vari\u00ebteit steriel is of niet, is voor een imker nauwelijks vast te stellen. Het is daarom aangewezen dat deze vooraf contact neemt met de boer, ook om afspraken te maken over de plantenbescher\u00adming en dergelijke. Tot nader order worden er in ons land geen GGO-vari\u00ebteiten gebruikt, maar dit is waarschijnlijk een kwestie van tijd aangezien de Europese Unie de eerste vari\u00ebtei\u00adten met glyphosaatresistentie heeft goedgekeurd. Op zich heeft dit geen invloed op de bijen tenzij de boer wat al te gul met zijn herbiciden zou omspringen. Omwille van de kostprijs van deze producten, is het niet echt te verwachten dat dit tot problemen aanleiding zal geven.<\/span><\/p>\n

Hoe dan ook, alle vormingsactiviteiten en landbouwtijdschrif\u00adten leggen sterk de nadruk op het feit dat landbouwers er alle belang bij hebben om de bijen te respec\u00adteren. Die kunnen hen immers tot\u00a0500\u00a0<\/em>kg zaad per ha extra opleveren voor een oogst die gemiddeld ongeveer\u00a04000\u00a0<\/em>kg per ha bedraagt. Een heikel punt is zeker de ‘vergoeding’ die betaald of gevraagd wordt.<\/span>
\nBijenhouders zijn gewend om een vergoeding te krijgen voor hun volken als ze deze plaatsen in de fruitteelt. Hier zijn ze ook van levensbelang en de toegevoegde waarde in de fruitsector is veel hoger dan die in een akkerbouw-gewas als koolzaad.<\/span><\/p>\n

Een korte rekening leert ons het volgende: een kilo koolzaad wordt momenteel verkocht voor iets meer dan 20 eurocent (8 BEF). Als een goede bestuiving met bijen\u00a0500\u00a0<\/em>kg meeropbrengst kan opleveren, betekent dit een bedrag van 100 euro. Als de imker dan daarvan een deel gaat opeisen, is het logisch dat een koolzaadteler zal zeggen: ‘neen, bedankt, het hoeft niet voor mij’. Anderzijds lijkt het ook niet aangewezen dat de akkerbouwer aan de imker een vergoeding vraagt. De opbrengst van bijen is nu ook weer niet zo spectaculair dat daarvan nog wat kan afgestaan worden.<\/span>
\nAangezien koolzaad voor beide partijen voordeel oplevert, gaan we er best van uit dat er geen ver\u00adgoeding wordt betaald,\u00a0in geen enkele richting.<\/strong><\/span><\/p>\n

Een uitzondering voor de al genoemde mannelijk steriele rassen moet echter mogelijk zijn. Die zijn enerzijds erg afhankelijk van bestuivers, maar anderzijds leveren ze te weinig stuifmeel op om een bijenvolk in leven te houden. Daar kan een bestuivings\u00advergoeding worden gevraagd. Reden te meer dus om goede afspraken te maken met de land\u00adbouwer Verder nog wat toelichting bij enkele begrippen uit de biobrand\u00adstoffensector:<\/span><\/p>\n

Koolzaad wordt vooral voor de olie geteeld. De koolzaadkorrels kunnen door koude persing worden uitgeperst waarbij tot 30 \u00b0\/o van het gewicht aan olie kan bekomen worden (op ongeveer\u00a045\u00a0<\/em>% olie\u00adgehalte). Als de olie verder niet bewerkt wordt, spreken we over ‘pure plantenolie’ of ‘PPO’. Meestal wordt de olie echter chemisch bewerkt, in een industrieel proces, waarbij methanol wordt toege\u00advoegd. Het dan bekomen product noemen we ‘biodiesel’. Biodiesel kan en zal ingemengd worden in de diesel die aan de pomp getankt wordt. Het gebruik van de milieu\u00adtechnisch veel interessantere pure plantenolie vraagt echter een aanpassing van de motor van de wagen. Dat wordt dus waarschijn\u00adlijk een beperkte (zij het wel interessante) markt van bewuste consumenten.<\/span><\/p>\n

Naast de dieselvervangers zijn er ook een aantal producten, dat benzine kan vervangen en die meestal bekomen worden uit (bio)ethanol.<\/span><\/p>\n

Ir. Bart Veeschouwers is landbouwingeni\u00adeur en werkt bij de Belgische Boerenbond in Leuven.<\/em><\/span><\/p>\n

\"bij-kool_2\"<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bron: Maandblad van de Vlaamse Imkersbond Jaargang: 92 Jaar: 2006 Maand: December Auteurs: Bart Vleeschouwers BIJEN EN KOOLZAAD, EEN WIN-WINSITUATIE Koolzaad\u00a0(Brassica napus L.)\u00a0komt van oudsher in onze streken voor. Het is een gewas uit de familie van de kruisbloemigen waartoe ook alle koolgewassen, heel wat sier\u00adplanten en een reeks (on)kruiden behoren. Koolzaad is al duizenden […]<\/p>\n","protected":false},"author":163,"featured_media":0,"parent":261,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2597"}],"collection":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/163"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2597"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2597\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2598,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2597\/revisions\/2598"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/konvib.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}